Koltuk Altı Terlemesi

Deodorant ve antiperspirant aynı işlevi taşımaz.

Deodorantlar

Temel olarak vücut kokusunun azaltılması veya maskelenmesine yöneliktir. Genellikle ter miktarını azaltmazlar.

Antiperspirantlar

Ter kanallarını geçici olarak etkileyerek cilt yüzeyine ulaşan ter miktarını azaltmayı amaçlar. Bazı ürünler hem deodorant hem de antiperspirant özellik taşıyabilir ancak iki terim aynı anlama gelmez.

Antiperspirantlar Koltuk Altı Terlemesinde Kullanılır mı?

Alüminyum tuzları içeren antiperspirantlar aksiller hiperhidrozda değerlendirilebilecek ilk cerrahi dışı yöntemler arasındadır. Bu ürünler ter kanallarını geçici olarak etkileyerek cilt yüzeyine ulaşan ter miktarını azaltmayı amaçlar. Olası yan etkiler arasında;

• yanma,
• kaşıntı,
• kızarıklık,
• kuruluk,
• cilt tahrişi

yer alabilir. Tamamen kuru cilde uygulanmaları tahriş ihtimalini azaltabilir. Yeni tıraş edilmiş, nemli veya önceden tahriş olmuş cilt daha hassas olabilir. Ürünlerin içerikleri ve yoğunlukları farklı olduğundan kullanım sıklığı kişiye ve ürüne göre değişebilir.

Bölgesel İlaçlar

Koltuk altına uygulanan bazı reçeteli ilaçlar ter bezlerini uyaran sinirsel sinyalleri azaltmayı amaçlar. Bazı ülkelerde topikal antikolinerjik ilaçların mendil, jel, krem veya solüsyon gibi farklı formları bulunabilir. Olası lokal veya sistemik yan etkiler arasında;

• cilt tahrişi,
• yanma,
• kuruluk,
• ağız kuruluğu,
• görme bulanıklığı,
• ilaç gözle temas ettiğinde göz bebeğinde genişleme,
• idrar yapmada güçlük

yer alabilir. Koltuk altına uygulanan ilaçlar eller aracılığıyla göz çevresine taşınabileceğinden kullanım ve el temizliği talimatları önemlidir. Bu ürünlerin onaylı kullanım alanları, yaş sınırları ve bulunabilirliği ülkelere göre değişebilir.

Ağızdan Kullanılan İlaçlar

Bazı antikolinerjik ilaçlar ter bezlerine ulaşan sinirsel uyarıyı azaltmak amacıyla sistemik olarak kullanılabilir. Bu ilaçlar yalnızca koltuk altındaki değil, vücudun diğer bölgelerindeki terlemeyi de etkileyebilir. Olası yan etkiler arasında;

• ağız kuruluğu,
• kabızlık,
• görme bulanıklığı,
• göz kuruluğu,
• idrar yapmada güçlük,
• kalp hızında değişiklik,
• uyku hâli,
• dikkat sorunları,
• vücut sıcaklığının düzenlenmesinde güçlük

yer alabilir. Terleme vücudun doğal soğutma mekanizmalarından biridir. Bu nedenle ter üretiminin geniş alanlarda baskılanması özellikle sıcak hava, ateş veya yoğun fiziksel aktivite sırasında önem taşır. İlacın uygunluğu kişinin yaşı, sağlık durumu ve kullandığı diğer ilaçlara göre değerlendirilir.

Botulinum Toksini Koltuk Altı Terlemesinde Kullanılır mı?

Botulinum toksini, belirli sinir uçları ile ter bezleri arasındaki kimyasal iletiyi geçici olarak azaltmayı amaçlar. Primer aksiller hiperhidrozda kullanılan tedavi seçeneklerinden biridir. Uygulama sırasında aşırı terleyen bölgeye cilt içerisinde çok sayıda küçük enjeksiyon yapılır. Etkisi kalıcı değildir. Sinir fonksiyonları zaman içerisinde yeniden oluştuğunda terleme tekrar artabilir. Olası yan etkiler arasında;

• enjeksiyon sırasında rahatsızlık,
• geçici hassasiyet,
• morarma,
• baş ağrısı,
• bölgesel tahriş,
• seyrek olarak çevredeki kaslarda geçici güçsüzlük

yer alabilir. Etkinin süresi kişiden kişiye değişebilir. Botulinum toksininin hiperhidrozda onaylı kullanım alanları ürün ve ülkeye göre farklılık gösterebilir.

İyontoforez Koltuk Altı Terlemesinde Kullanılır mı?

İyontoforez daha çok el ve ayak hiperhidrozunda kullanılan bir yöntemdir. Koltuk altı bölgesinde kullanılmak üzere geliştirilmiş bazı özel aparatlar bulunmakla birlikte bölgenin anatomik yapısı ve cilt hassasiyeti nedeniyle uygulama el ve ayaklara kıyasla daha az pratik olabilir. Tekrarlayan başlangıç uygulamaları ve daha sonra idame seansları gerekebilir. Olası etkiler arasında;

• cilt kuruluğu,
• kızarıklık,
• yanma,
• tahriş,
• karıncalanma

yer alabilir. Gebelikte ve bazı implante elektronik tıbbi cihazların bulunduğu kişilerde uygunluk ayrıca değerlendirilir.

Koltuk Altı Ter Bezlerine Yönelik Bölgesel İşlemler Nelerdir?

Bazı işlemler doğrudan koltuk altındaki ter bezlerinin sayısını veya aktivitesini azaltmayı amaçlar. Farklı yöntemlerde;

• ısı veya enerji temelli uygulamalar,
• ter bezlerinin mekanik olarak azaltılması,
• küretaj,
• liposüksiyon benzeri teknikler,
• sınırlı cerrahi işlemler

kullanılabilir. Bu yöntemlerin uygulanış biçimi, bilimsel kanıt düzeyi ve bulunabilirliği birbirinden farklıdır. Olası etkiler ve komplikasyonlar arasında;

• ağrı,
• şişlik,
• morarma,
• cilt duyusunda değişiklik,
• cilt altında sertlik,
• enfeksiyon,
• yara izi,
• cilt renginde değişiklik,
• koltuk altı cildinde düzensizlik,
• terlemenin yeterince azalmaması,
• zaman içerisinde tekrar artması

yer alabilir. Bazı bölgesel işlemler kalıcı veya uzun süreli doku değişiklikleri oluşturabileceğinden olası yararlar ve komplikasyonlar birlikte değerlendirilir.

Kaygı ve Stres Yönetiminin Yeri Var mıdır?

Stres aksiller hiperhidrozu artırabildiği için belirgin kaygı veya kaçınma davranışlarının bulunduğu kişilerde psikolojik veya davranışsal yaklaşımlar destekleyici olabilir. Bunlar arasında;

• gevşeme teknikleri,
• nefes çalışmaları,
• bilişsel davranışçı terapi,
• belirgin sosyal kaygının değerlendirilmesi,
• kaçınma davranışlarının azaltılması

yer alabilir. Bu yöntemler ter bezlerinin çalışmasını doğrudan durdurmaz. Amaç, kaygının sempatik aktiviteyi artırdığı, artan terlemenin de yeni kaygıya yol açtığı döngünün etkisini azaltmaktır. Psikolojik destek kullanılması aksiller hiperhidrozun hayalî veya yalnızca duygusal olduğu anlamına gelmez.

Koltuk Altı Terlemesinde Cerrahinin Yeri Nedir?

İzole aksiller hiperhidrozda cerrahi genellikle ilk basamak tedavi olarak değerlendirilmez. Antiperspirantlar, bölgesel ilaçlar, botulinum toksini ve doğrudan koltuk altı ter bezlerini hedefleyen farklı yöntemler gibi cerrahi dışı veya lokal seçenekler bulunmaktadır. Torasik sempatik cerrahi ise doğrudan koltuk altındaki ter bezlerini değil, göğüs içerisinde bulunan sempatik sinir yollarını etkiler. Bu cerrahinin yeri şiddetli primer palmar hiperhidrozda, yalnızca koltuk altı terlemesinin bulunduğu durumlara göre daha belirgindir. Bu nedenle koltuk altı terlemesi için sempatik cerrahi ancak uygun daha az girişimsel yöntemlerin değerlendirildiği dikkatle seçilmiş durumlarda gündeme gelir.

ETS Nedir?

Endoskopik torasik sempatik cerrahi, yaygın olarak ETS olarak adlandırılan ve göğüs içerisindeki belirli sempatik sinir yollarının kesintiye uğratılmasına dayanan cerrahi yöntemleri ifade eder. Bu sinir yolları terlemeyi etkileyen sinyallerin iletiminde rol oynar. ETS bazı primer fokal hiperhidroz türlerinde terlemeyi azaltabilir. Ancak yalnızca koltuk altı terlemesinde sonuçlar ağır primer el terlemesine kıyasla daha değişken olabilir. Bu nedenle ETS izole aksiller hiperhidrozda rutin erken basamak tedavi olarak değerlendirilmez.

ETS Geri Döndürülebilir mi?

Sempatik sinir cerrahisi güvenilir biçimde geri döndürülebilir bir işlem olarak kabul edilmemelidir. Farklı cerrahi tekniklerde sempatik sinir yolu farklı yöntemlerle etkilenebilir. Bazı ameliyatlarda siniri fiziksel olarak kesmek yerine cerrahi klipsler kullanılmış olsa da klipsin daha sonra çıkarılması sinir fonksiyonunun veya ameliyat öncesindeki terleme düzeninin mutlaka geri döneceği anlamına gelmez. Sinir basısı, yara dokusu ve başka kalıcı değişiklikler oluşabilir. Bu nedenle sempatik sinir cerrahisi olası uzun dönem sonuçları dikkate alınarak değerlendirilir.

Torasik Sempatik Cerrahinin Olası Riskleri Nelerdir?

Kapalı cerrahi yöntem kullanılması torasik sempatik cerrahinin risksiz olduğu anlamına gelmez. Olası sonuç ve komplikasyonlar arasında;

• kompansatuvar terleme,
• aşırı kuruluk,
• koltuk altı terlemesinin devam etmesi,
• terlemenin yeniden ortaya çıkması,
• iki taraf arasında farklı sonuç oluşması,
• tatla ilişkili terleme,
• pnömotoraks,
• hemotoraks,
• kanama,
• enfeksiyon,
• göğüs veya sinir kaynaklı ağrı,
• kalp hızında azalma,
• Horner sendromu,
• anesteziye bağlı komplikasyonlar

yer alabilir. Risklerin görülme olasılığı cerrahi tekniğe, sempatik sinir sistemine uygulanan işlemin kapsamına, kişinin anatomik özelliklerine ve genel sağlık durumuna göre değişebilir.

Kompansatuvar Terleme Nedir?

Kompansatuvar terleme, sempatik cerrahi sonrasında daha önce daha az terleyen bölgelerde yeni veya artmış terleme ortaya çıkmasıdır. En sık;

• sırt,
• göğüs,
• karın,
• bel,
• kalça,
• kasık,
• bacaklar

gibi bölgelerde görülebilir. Şiddeti kişiden kişiye önemli ölçüde değişebilir. Bazı kişilerde hafif nemlenme şeklinde ortaya çıkarken bazı kişilerde giysileri ve günlük yaşamı etkileyebilecek yoğunluğa ulaşabilir. Sıcak hava, fiziksel aktivite veya stres sırasında daha belirgin olabilir. Ameliyat öncesinde kompansatuvar terlemenin kimde gelişeceğini veya hangi şiddette olacağını kesin olarak belirleyen güvenilir bir test bulunmamaktadır. Hiçbir sempatik cerrahi yöntemi bu olasılığı tamamen ortadan kaldırmaz.

Koltuk Altı Terlemesi Tedaviden Sonra Tekrarlayabilir mi?

Aksiller hiperhidrozda kullanılan birçok yöntemin etkisi kalıcı değildir. Tedavi bırakıldığında veya etkinliği zaman içerisinde azaldığında terleme yeniden artabilir. Bölgesel bir işlem veya sempatik cerrahi sonrasında da terleme devam edebilir veya yeniden ortaya çıkabilir. Bunun olası nedenleri arasında;

• aktif kalmaya devam eden ter bezleri,
• kişisel anatomik farklılıklar,
• uygulanan yöntemdeki farklılıklar,
• sinirsel iletimde zamanla meydana gelen değişiklikler,
• sekonder bir terleme nedeninin bulunması

yer alabilir. Koltuk altında bir miktar fizyolojik nem bulunması her zaman tedavi başarısızlığı anlamına gelmez.

Tedavi Sonrası Takip Neden Önemlidir?

Takip sırasında yalnızca koltuk altlarının tamamen kuru olup olmadığı değerlendirilmez. Aşağıdaki konular da dikkate alınabilir:

• günlük yaşam üzerindeki değişiklik,
• terlemenin miktarı ve dağılımı,
• ciltte kuruluk veya tahriş,
• vücut kokusu,
• sempatik cerrahi sonrasında kompansatuvar terleme,
• başka vücut bölgelerindeki terleme değişiklikleri,
• terlemenin tekrar ortaya çıkması,
• kullanılan ilaçların etkileri ve yan etkileri,
• sosyal ve psikolojik etkiler.

Cerrahi dışı yöntemlerin etkinliği ve tolere edilebilirliği zaman içerisinde değişebilir.

Koltuk Altı Terlemesinde Ne Zaman Tıbbi Değerlendirme Önemlidir?

Koltuk altı terlemesi her zaman bir hastalık anlamına gelmez. Bununla birlikte aşağıdaki özelliklerden biri bulunduğunda terlemenin nedeninin değerlendirilmesi önem kazanır:

• Terlemenin aniden başlaması
• Bir koltuk altının diğerinden sürekli olarak çok daha fazla terlemesi
• Gece uykusunda yoğun terleme görülmesi
• Terlemenin vücudun genelini etkilemesi
• Ateş, çarpıntı, titreme veya açıklanamayan kilo değişikliklerinin eşlik etmesi
• Yeni bir ilaç başladıktan sonra belirtilerin ortaya çıkması
• Tekrarlayan cilt enfeksiyonu veya belirgin tahriş oluşması
• Terlemenin günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi
• Ani terlemeye göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma veya başka akut belirtilerin eşlik etmesi durumunda acil tıbbi değerlendirme gerekebilir.