Göğüs cerrahisinde değerlendirme yalnızca ameliyat sürecinden ibaret değildir. Hastalığın cerrahi tedavi gerektirip gerektirmediğinin belirlenmesi, gerekli incelemelerin değerlendirilmesi, uygun cerrahi yöntemin planlanması ve ameliyat sonrası takip sürecin parçalarıdır.
Tedavi yaklaşımı; hastalığın türüne, yerleşimine ve yaygınlığına, kişinin solunum kapasitesine, genel sağlık durumuna ve eşlik eden hastalıklarına göre bireysel olarak belirlenir. Bu nedenle aynı hastalığa sahip kişilerde farklı takip veya tedavi seçenekleri gündeme gelebilir.
Göğüs Cerrahisi Hangi Hastalıklarla İlgilenir?
Göğüs cerrahisinin çalışma alanı iyi huylu ve kötü huylu birçok farklı hastalığı kapsar. Akciğerlerde, plevrada, mediastende ve göğüs boşluğundaki diğer yapılarda ortaya çıkan bazı hastalıkların tanı ve tedavi süreçlerinde göğüs cerrahisi değerlendirmesi gerekebilir.Her hastalık cerrahi tedavi gerektirmez. Bazı durumlarda görüntüleme ile takip, ilaç tedavisi, bronkoskopik işlemler veya diğer tıbbi yöntemler uygun olabilir. Cerrahinin gerekli olup olmadığı hastalığın özellikleri ve kişinin genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Akciğer Kanseri
Akciğer kanseri, akciğer dokusundaki hücrelerin kontrolsüz çoğalması sonucu gelişen hastalık grubudur. Cerrahinin tedavideki yeri; tümörün hücre tipi, evresi, akciğer içerisindeki konumu, lenf bezlerinin durumu ve kişinin solunum kapasitesi gibi birçok faktöre bağlıdır.
Cerrahiye uygun hastalarda uygulanacak işlemin kapsamı, hastalığın özelliklerine göre belirlenir. Tedavi planlamasında göğüs cerrahisinin yanı sıra göğüs hastalıkları, medikal onkoloji, radyasyon onkolojisi, radyoloji ve patoloji gibi farklı branşların değerlendirmeleri de gerekebilir.
Akciğer Nodülü
Akciğer nodülü, bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemlerinde akciğer dokusu içerisinde saptanan sınırlı bir oluşumdur. Geçirilmiş enfeksiyonlar, iyi huylu oluşumlar, iltihabi hastalıklar veya akciğer kanseri gibi farklı nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilir.
Her akciğer nodülü kanser anlamına gelmez. Nodülün büyüklüğü, şekli, yapısı, önceki görüntülemelere göre değişimi ve kişinin risk faktörleri birlikte değerlendirilerek takip, ileri inceleme, biyopsi veya cerrahi gereksinimi belirlenebilir.
Pnömotoraks
Pnömotoraks, akciğer ile göğüs duvarı arasındaki plevral boşlukta hava birikmesi sonucunda akciğerin kısmen veya tamamen sönmesidir. Kendiliğinden gelişebileceği gibi altta yatan bir akciğer hastalığı, travma veya bazı tıbbi girişimler sonrasında da ortaya çıkabilir.
Tedavi yaklaşımı pnömotoraksın büyüklüğüne, nedenine ve kişinin klinik durumuna göre değişir. Tekrarlayan pnömotoraks veya devam eden hava kaçağı gibi bazı durumlarda cerrahi tedavi değerlendirilebilir.
Plevra Hastalıkları
Plevra, akciğerlerin dış yüzeyini ve göğüs boşluğunun iç kısmını kaplayan iki tabakalı ince zardır. Plevral efüzyon, ampiyem, plevra tümörleri ve mezotelyoma gibi farklı hastalıklar bu bölgeyi etkileyebilir.
Plevra hastalıklarında tanı ve tedavi yöntemi hastalığın nedenine ve yaygınlığına göre değişir. Bazı durumlarda plevral sıvının incelenmesi, biyopsi veya torakoskopik cerrahi yöntemlerden yararlanılabilir.
Mediasten ve Timus Hastalıkları
Mediasten, iki akciğer arasında bulunan ve içerisinde kalp, büyük damarlar, soluk borusu, yemek borusu, lenf bezleri ve timus bezi gibi farklı anatomik yapıların yer aldığı bölgedir.
Bu bölgede iyi veya kötü huylu tümörler, kistler, büyümüş lenf bezleri ve timus kaynaklı hastalıklar görülebilir. Cerrahi gereksinimi; oluşumun türüne, büyüklüğüne, yerleşimine ve çevredeki yapılarla ilişkisine göre değerlendirilir.
Akciğer Transplantasyonu
Akciğer transplantasyonu, ileri ve geri dönüşü olmayan bazı akciğer hastalıklarında değerlendirilebilen ileri düzey bir tedavi yöntemidir. KOAH ve amfizem, pulmoner fibrozis, kistik fibrozis, bronşektazi ve pulmoner hipertansiyon gibi bazı hastalıklarda transplantasyon değerlendirmesi gündeme gelebilir.
Transplantasyon yalnızca ameliyattan oluşan bir süreç değildir. Adaylık değerlendirmesi, bekleme listesi, cerrahi işlem, yoğun bakım, rehabilitasyon, bağışıklık baskılayıcı ilaçların kullanımı ve uzun dönem takip sürecin parçalarıdır. Transplantasyon adaylığına ilişkin kararlar yetkili organ nakli merkezlerinde yapılan ayrıntılı değerlendirme sonucunda verilir.
Göğüs Cerrahisinde Değerlendirme Süreci
Göğüs cerrahisinde değerlendirme süreci hastalığa göre değişiklik gösterir. Bilgisayarlı tomografi, PET-BT, solunum fonksiyon testleri, bronkoskopi, EBUS, laboratuvar incelemeleri veya doku örneklemesi gibi yöntemlerden gerekli görülenler kullanılabilir.Cerrahi planlama yapılırken yalnızca hastalığın görüntüleme bulguları değil, kişinin solunum ve dolaşım kapasitesi, eşlik eden hastalıkları ve planlanan işlemin kapsamı da dikkate alınır.
Uygun durumlarda VATS gibi minimal invaziv cerrahi yöntemlerden yararlanılabilir. Bununla birlikte her hastalık veya her hasta minimal invaziv cerrahi için uygun olmayabilir. Cerrahi yaklaşım, işlemin güvenli ve hastalığın özelliklerine uygun biçimde gerçekleştirilebilmesi temelinde belirlenir.