Pnömotoraks

Pnömotoraksın Nedenleri, Belirtileri, Tanısı, Gözlem, Aspirasyon, Göğüs Tüpü, VATS Cerrahisi, Tekrar Riski ve Takip Süreci Hakkında Bilgi.

Pnömotoraks Nedir?

Pnömotoraks, akciğer ile göğüs duvarı arasındaki plevral boşlukta hava birikmesi sonucunda akciğerin kısmen veya tamamen sönmesidir. Halk arasında “akciğer sönmesi” olarak da bilinir. Normal koşullarda plevral boşlukta hava bulunmaz. Bu alana hava girmesi, akciğerin göğüs duvarından uzaklaşmasına ve normal genişleme hareketinin bozulmasına neden olur. Pnömotoraksın etkisi yalnızca görüntülemede ne kadar büyük göründüğüne bağlı değildir. Biriken havanın miktarı ve oluşma hızı kadar:
  • Nefes darlığının düzeyi
  • Oksijenlenme
  • Dolaşım durumu
  • Altta yatan akciğer hastalığı
  • Kişinin mevcut solunum kapasitesi
de önem taşır. Bu nedenle aynı büyüklükte görünen bir pnömotoraks, sağlıklı akciğerlere sahip bir kişi ile ileri KOAH veya amfizemi bulunan bir kişide farklı klinik sonuçlara yol açabilir. Bazı spontan pnömotorakslar girişim uygulanmadan yakın takip altında düzelebilir. Bazı hastalarda iğne aspirasyonu, ayaktan drenaj sistemleri veya göğüs tüpü gerekebilir. Tekrarlayan pnömotoraks, devam eden hava kaçağı veya tekrarın önlenmesinin özellikle önemli olduğu durumlarda cerrahi tedavi değerlendirilebilir.

Pnömotoraks Nasıl Oluşur?

Akciğerin dış yüzeyi visseral plevra, göğüs boşluğunun iç yüzeyi ise pariyetal plevra adı verilen ince zarlarla kaplıdır. Bu iki zar arasındaki plevral boşluk, akciğerin solunum sırasında göğüs duvarıyla uyumlu biçimde hareket etmesine yardımcı olur. Akciğer yüzeyinden veya göğüs duvarının dışından plevral boşluğa hava girmesi bu sistemi bozar. Plevral boşlukta biriken hava, akciğerin göğüs duvarından uzaklaşmasına ve kısmen veya tamamen sönmesine yol açabilir. Hava kaçağı küçükse ve kendiliğinden kapanırsa plevral boşlukta kalan hava zaman içerisinde vücut tarafından emilebilir. Kaçak devam ederse:
  • Pnömotoraks büyüyebilir
  • Akciğer yeterince genişlemeyebilir
  • Göğüs tüpüne rağmen hava kaçağı
devam edebilir Bu durumlarda tedavi yaklaşımı yeniden değerlendirilir.

Pnömotoraks Türleri Nelerdir?

Pnömotoraks oluşma nedeni ve kişinin mevcut akciğer durumu dikkate alınarak farklı gruplara ayrılır.

Primer Spontan Pnömotoraks

Primer spontan pnömotoraks, belirgin bir travma veya daha önceden bilinen akciğer hastalığı olmadan kendiliğinden gelişen pnömotorakstır.

Bu tanım, akciğer dokusunda hiçbir yapısal değişiklik bulunmadığı anlamına gelmez. Bazı kişilerde bilgisayarlı tomografide akciğerin özellikle üst bölgelerinde bleb, bül veya amfizem benzeri değişiklikler saptanabilir.

Primer spontan pnömotoraks genç erişkinlerde daha sık görülmekle birlikte farklı yaş ve vücut yapılarındaki kişilerde de gelişebilir. Sigara kullanımı önemli risk faktörlerinden biridir. Her bleb veya bül pnömotoraksa yol açmaz. Bu yapılar bazı kişilerde başka bir nedenle yapılan görüntülemede tesadüfen de saptanabilir.

Sekonder Spontan Pnömotoraks

Sekonder spontan pnömotoraks, önceden bilinen veya klinik olarak önemli bir akciğer hastalığı bulunan kişilerde gelişir. İlişkili olabilecek hastalıklar arasında:
  • KOAH
  • Amfizem
  • Büllöz akciğer hastalığı
  • Kistik fibrozis
  • Bronşektazi
  • Pulmoner fibrozis ve diğer interstisyel akciğer hastalıkları
  • Tüberküloz
  • Bazı akciğer enfeksiyonları
  • Akciğer kanseri
  • Akciğer metastazları
  • Lenfanjiyoleyomiyomatozis
  • Bazı bağ dokusu ve genetik hastalıklar
yer alabilir. Sekonder spontan pnömotoraks, solunum kapasitesi zaten azalmış kişilerde daha ciddi klinik sonuçlara yol açabilir. Görüntülemede pnömotoraksın nispeten küçük olması, klinik olarak önemsiz olduğu anlamına gelmez. Bu nedenle tedavi kararı görüntüleme bulguları ile belirtiler, oksijenlenme, altta yatan hastalık ve genel durum birlikte değerlendirilerek verilir.

Travmatik Pnömotoraks

Travmatik pnömotoraks göğüs bölgesine alınan künt veya delici yaralanmalardan sonra gelişebilir. Olası nedenler arasında:
  • Trafik kazaları
  • Yüksekten düşme
  • Kaburga kırıkları
  • Kesici veya delici yaralanmalar
  • Göğüs bölgesine alınan darbeler
  • Ezilme yaralanmaları
yer alır. Travma sonrasında akciğer dokusu, hava yolları veya göğüs duvarı hasar görebilir. Pnömotoraksa plevral boşlukta kan birikmesi de eşlik ederse bu durum hemopnömotoraks olarak adlandırılır.

Tıbbi İşlemlere Bağlı Pnömotoraks

Bazı tıbbi girişimler sırasında akciğer veya plevranın etkilenmesi sonucunda pnömotoraks gelişebilir. Bu durum iyatrojenik pnömotoraks olarak adlandırılır. İlişkili olabilecek girişimler arasında:
  • Akciğer iğne biyopsisi
  • Plevra biyopsisi
  • Santral venöz kateter yerleştirilmesi
  • Torasentez
  • Bazı bronkoskopik işlemler
  • Mekanik ventilasyon
  • Bazı kardiyak cihazların yerleştirilmesi
bulunabilir. Tedavi; pnömotoraksın büyüklüğüne, kişinin belirtilerine, mevcut solunum kapasitesine ve hava kaçağının devam edip etmemesine göre planlanır.

Katameniyal Pnömotoraks

Katameniyal pnömotoraks, adet dönemiyle zamansal ilişki gösteren özel bir spontan pnömotoraks türüdür. Çoğunlukla adet başlangıcının yakınındaki günlerde ortaya çıkar ve sağ tarafta daha sık görülür. Torasik endometriozisle ilişkili olabilir. Tekrarlama eğilimi gösterebildiğinden değerlendirme ve tedavide göğüs cerrahisi ile kadın hastalıkları ve doğum gibi farklı branşların birlikte değerlendirmesi gerekebilir.

Tansiyon Pnömotoraks

Tansiyon pnömotoraks, plevral boşluğa giren havanın yeterince dışarı çıkamaması sonucunda göğüs içi basıncın giderek arttığı yaşamı tehdit edebilen bir durumdur. Artan basınç yalnızca etkilenen akciğeri değil:
  • Kalbi
  • Büyük damarları
  • Karşı taraftaki akciğeri
  • Dolaşımı
da etkileyebilir. Ciddi nefes darlığı, oksijen düşüklüğü, tansiyon düşmesi ve dolaşım bozukluğu gelişebilir. Tansiyon pnömotoraks acil tedavi gerektirir. Klinik şüphe güçlü olduğunda tedavi için görüntüleme sonucunun beklenmemesi gereken durumlar olabilir.

Pnömotoraks Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler pnömotoraksın büyüklüğüne, oluşma hızına ve kişinin mevcut akciğer kapasitesine göre değişebilir. Sık görülen belirtiler arasında:
  • Ani başlayan göğüs ağrısı
  • Nefes darlığı
  • Göğüste batma veya baskı hissi
  • Hızlı solunum
  • Kalp hızında artış
  • Öksürük
  • Halsizlik
  • Efor kapasitesinde azalma
yer alır. Göğüs ağrısı çoğunlukla pnömotoraksın bulunduğu tarafta hissedilir. Omuz veya sırta yayılabilir ve derin nefes almakla artabilir. Küçük pnömotorakslarda belirtiler hafif olabilir. Buna karşılık sekonder veya tansiyon pnömotoraksta:
  • Şiddetli nefes darlığı
  • Oksijen düşüklüğü
  • Morarma
  • Tansiyon düşmesi
  • Bilinç değişikliği
  • Dolaşım bozukluğu
gibi daha ciddi bulgular gelişebilir. Ani başlayan göğüs ağrısı ve nefes darlığı pnömotoraksa özgü değildir. Pulmoner emboli, kalp hastalıkları ve farklı göğüs hastalıkları da benzer belirtilere yol açabilir.

Pnömotoraks Tanısı Nasıl Konur?

Tanı kişinin yakınmaları, fizik muayene bulguları ve görüntüleme sonuçlarının birlikte değerlendirilmesine dayanır.

Akciğer Grafisi

Akciğer grafisi pnömotoraks tanısında sık kullanılan temel görüntüleme yöntemlerinden biridir. Plevral boşluktaki hava ve akciğerin sönme derecesi değerlendirilebilir. Çok küçük pnömotorakslar standart akciğer grafisinde her zaman belirgin olmayabilir.

Bilgisayarlı Tomografi

Bilgisayarlı tomografi akciğer ve plevrayı daha ayrıntılı gösterir. Bilgisayarlı tomografi ile: • Küçük pnömotorakslar • Bleb veya büller • Amfizem alanları • Akciğer hasarı • Plevral boşluktaki kan veya sıvı • Travmaya bağlı diğer yaralanmalar • Altta yatan akciğer hastalıkları değerlendirilebilir. Her pnömotoraks vakasında bilgisayarlı tomografi yapılması gerekmez.

Göğüs Ultrasonografisi

Göğüs ultrasonografisi özellikle acil servis ve yoğun bakım gibi ortamlarda pnömotoraks değerlendirmesinde kullanılabilir. Yatak başında uygulanabilmesi önemli bir avantajdır. Sonucun güvenilirliği uygulayıcının deneyimi, kullanılan teknik ve klinik koşullara bağlı olabilir.

Pnömotoraksın Büyüklüğü Tedaviyi Belirler mi?

Pnömotoraksın büyüklüğü görüntüleme yöntemleriyle değerlendirilebilir ancak güncel yaklaşımda tedavi kararı yalnızca belirli bir santimetre ölçümüne veya pnömotoraksın “küçük” ya da “büyük” olarak sınıflandırılmasına dayanmaz. Değerlendirmede:
  • Göğüs ağrısı
  • Nefes darlığının düzeyi
  • Oksijenlenme
  • Dolaşım durumu
  • Pnömotoraksın görüntüleme özellikleri
  • Primer veya sekonder olması
  • Altta yatan akciğer hastalığı
  • İlk veya tekrarlayan atak olması
  • İki taraflı olup olmaması
  • Hava kaçağının devam etmesi
  • Güvenli takip imkânı
birlikte ele alınır. Özellikle primer spontan pnömotoraksta klinik olarak stabil ve çok az belirti gösteren bazı hastalar, pnömotoraks görüntülemede büyük olsa dahi girişim uygulanmadan yakın takip için uygun olabilir. Bunun tersine, görüntülemede daha küçük görünen sekonder pnömotoraks ciddi solunum sıkıntısına neden olabilir.

Pnömotoraks Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavinin amacı:
  • Plevral boşluktaki havanın kontrol altına alınması
  • Akciğerin yeniden genişlemesinin sağlanması
  • Belirtilerin kontrol edilmesi
  • Devam eden hava kaçağının değerlendirilmesi
  • Uygun hastalarda tekrar riskinin azaltılmasıdır.
Tek bir tedavi yaklaşımı bütün hastalar için uygun değildir.

Part-Solid Nodül Nedir?

Konservatif İzlem

Klinik olarak stabil, belirgin ağrı veya nefes darlığı bulunmayan bazı primer spontan pnömotoraks hastalarında yakın takip altında konservatif yaklaşım uygulanabilir. Bu yaklaşımda aktif olarak hava boşaltılması yerine pnömotoraksın doğal seyri takip edilir. Hava kaçağı durmuşsa plevral boşluktaki hava zaman içerisinde vücut tarafından emilebilir. Konservatif takip kararı yalnızca pnömotoraksın görüntülemedeki büyüklüğüne dayanmaz. Güvenli takip olanağı ve kişinin klinik özellikleri de önemlidir.

Ayaktan Tedavi

Seçilmiş primer spontan pnömotoraks hastalarında, uygun merkez ve takip koşulları bulunduğunda tek yönlü valf içeren özel drenaj sistemleriyle ayaktan tedavi değerlendirilebilir. Bu yaklaşım her hasta ve her sağlık kuruluşu için uygun değildir. Hasta seçimi, yakın takip ve gerektiğinde hastaneye hızlı erişim önem taşır.

Oksijen Tedavisi

Oksijen desteği, oksijen düzeyi düşük olan veya klinik olarak oksijen tedavisine ihtiyaç duyan hastalara uygulanabilir. Her pnömotoraks hastasına otomatik olarak yüksek miktarda oksijen verilmesi gerekmez. Özellikle karbondioksit birikimi riski bulunan bazı kronik akciğer hastalarında oksijen tedavisi kontrollü biçimde uygulanır.

İğne Aspirasyonu

İğne aspirasyonunda plevral boşluktaki hava iğne veya ince bir kateter kullanılarak dışarı alınır. Özellikle girişim gerektiren bazı primer spontan pnömotoraks hastalarında göğüs tüpüne alternatif başlangıç yöntemlerinden biri olabilir. İşlem sonrasında akciğerin yeniden genişleme durumu değerlendirilir. Havanın yeniden birikmesi veya yeterli düzelmenin sağlanamaması durumunda farklı bir drenaj yöntemi gerekebilir.

Göğüs Tüpü Uygulaması

Göğüs tüpü, kaburgalar arasından plevral boşluğa yerleştirilen ve biriken havanın dışarı çıkmasını sağlayan drenaj sistemidir. Göğüs tüpünden sonra:
  • Akciğerin genişlemesi
  • Hava kaçağının devam edip etmediği
  • Solunum bulguları
  • Tüpün konumu
  • Plevral boşlukta eşlik eden sıvı veya kan takip edilir.
Her hastada göğüs tüpünün kalış süresi aynı değildir. Tüpün çıkarılması değerlendirilirken hava kaçağının sona ermesi, akciğerin yeterince genişlemesi ve klinik durum birlikte dikkate alınır.

Tansiyon Pnömotoraks Nasıl Tedavi Edilir?

Tansiyon pnömotoraks acil bir klinik tablodur. Göğüs içindeki basıncın hızlı biçimde azaltılması ve ardından plevral boşluğun uygun biçimde drene edilmesi gerekir. Tansiyon pnömotoraksta tedavi yaklaşımı rutin ve stabil spontan pnömotoraks yönetiminden farklıdır.

Pnömotoraksta Ne Zaman Cerrahi Tedavi Değerlendirilir?

İlk kez gelişen her spontan pnömotoraksta ameliyat uygulanmaz. Cerrahinin amacı mevcut hava kaçağını kontrol etmek ve uygun hastalarda tekrar riskini azaltmaktır. Cerrahi değerlendirme özellikle şu durumlarda gündeme gelebilir:
  • Aynı tarafta ikinci spontan pnömotoraks
  • Karşı tarafta ilk pnömotoraksın gelişmesi
  • İki taraflı spontan pnömotoraks
  • Göğüs tüpüne rağmen devam eden hava kaçağı
  • Akciğerin yeterince yeniden genişlememesi
  • Tansiyon pnömotoraks sonrasında tekrarın önlenmesinin özellikle önemli görülmesi
  • Spontan hemopnömotoraks
  • Katameniyal pnömotoraks
  • Altta yatan hastalığın ayrıca cerrahi tedavi gerektirmesi
  • Tekrarın kişinin mesleği veya yaşam koşulları açısından ciddi risk oluşturması
Pilotlar, profesyonel dalgıçlar, bazı askeri meslekler veya acil sağlık hizmetine erişimin güç olduğu koşullarda bulunan kişilerde ilk pnömotoraks sonrasında dahi tekrar riskinin azaltılmasına yönelik cerrahi seçenekler daha erken değerlendirilebilir. Cerrahi karar yalnızca bilgisayarlı tomografide bleb veya bül saptanmasına dayanmaz. Klinik öykü, pnömotoraksın tekrarlaması, hava kaçağının seyri, altta yatan hastalık ve kişinin genel durumu birlikte değerlendirilir.

Pnömotoraks Cerrahisi Nasıl Yapılır?

Pnömotoraks ameliyatlarının önemli bir bölümü video yardımlı torakoskopik cerrahi, yani VATS yöntemiyle gerçekleştirilebilir. VATS sırasında göğüs duvarındaki küçük kesilerden kamera ve cerrahi aletlerle göğüs boşluğuna ulaşılır. Cerrahinin kapsamı pnömotoraksın nedeni ve ameliyat sırasında saptanan bulgulara göre değişebilir.

Bleb veya Bül Rezeksiyonu

Hava kaçağına neden olduğu düşünülen bleb veya büller sınırlı miktarda çevre akciğer dokusuyla birlikte çıkarılabilir. Bu işlem çoğunlukla cerrahi stapler kullanılarak gerçekleştirilir. Ameliyat sırasında belirgin bir bleb veya bül görülmemesi pnömotoraksın gerçekleşmediği anlamına gelmez. Hava kaçağına neden olan bazı yapısal değişiklikler çok küçük olabilir veya ameliyat sırasında belirgin olarak görülemeyebilir.

Plevral İşlemler

Yalnızca bleb veya bülün çıkarılması pnömotoraksın tekrar etme riskini tamamen ortadan kaldırmaz. Bu nedenle cerrahi sırasında akciğer ile göğüs duvarı arasında kontrollü yapışıklık oluşmasını amaçlayan işlemler uygulanabilir. Bunlar arasında:
  • Mekanik plevral abrazyon
  • Plevrektomi
  • Kimyasal plörodez
yer alabilir. Cerrahi işlem hastanın özellikleri ve ameliyat bulgularına göre belirlenir.

Açık Cerrahi

Pnömotoraks cerrahisinde VATS sıklıkla kullanılabilir. Ancak:
  • Yoğun plevral yapışıklıklar
  • Karmaşık akciğer hastalığı
  • Kontrol edilmesi güç hava kaçağı
  • Kanama
  • Belirli mesleklerde mümkün olan en düşük tekrar riskinin hedeflenmesi
gibi seçilmiş durumlarda açık cerrahi yaklaşım değerlendirilebilir. Cerrahi yöntem seçilirken tekrar riskinin azaltılması ile ameliyatın oluşturabileceği ağrı, komplikasyon ve iyileşme süreci birlikte değerlendirilir.

Devam Eden Hava Kaçağı Nedir?

Akciğer yüzeyinden plevral boşluğa hava geçişinin göğüs tüpü yerleştirildikten sonra da sürmesi devam eden veya persistan hava kaçağı olarak adlandırılır. Bazı hava kaçakları kısa sürede kapanırken bazıları günler boyunca devam edebilir. Devam eden hava kaçağı:
  • Büyük veya çok sayıda bül
  • Amfizem
  • Akciğer enfeksiyonu
  • Pulmoner fibrozis
  • Kırılgan akciğer dokusu
  • Travma
  • Önceki akciğer ameliyatları
  • Akciğerin yeterince genişleyememesi
ile ilişkili olabilir. Hava kaçağının süresi, miktarı, akciğerin yeniden genişleme durumu ve kişinin ameliyata uygunluğu birlikte değerlendirilir. Hava kaçağı birkaç gün boyunca devam ediyorsa göğüs cerrahisi değerlendirmesi gündeme gelebilir. Cerrahiye uygun olmayan seçilmiş hastalarda:
  • Otolog kan ile plörodez
  • Kimyasal plörodez
  • Ayaktan kullanılabilen tek yönlü drenaj sistemleri
  • Endobronşiyal yöntemler
gibi seçenekler değerlendirilebilir. Bu yöntemlerin her biri her hasta için uygun değildir.

Pnömotoraks Tekrarlar mı?

Evet. Pnömotoraks tedaviden sonra tekrar edebilir. Tekrar riski:
  • Pnömotoraksın türü
  • Altta yatan akciğer hastalığı
  • Sigara kullanımı
  • Daha önce pnömotoraks geçirilmiş olması
  • Uygulanan tedavi
gibi faktörlere göre değişir. Cerrahi olmayan tedaviler sonrasında tekrar görülebileceği gibi cerrahi tedavi de tekrar riskini tamamen ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte cerrahi ve plevral işlemler uygun hastalarda tekrar riskini azaltmak amacıyla uygulanır. Tekrar riskini etkileyebilecek faktörler arasında:
  • Sigara kullanımı
  • Bleb veya büller
  • Amfizem
  • Önceki pnömotoraks
  • Aile öyküsü
  • Bazı genetik hastalıklar
  • Torasik endometriozis
  • Kronik akciğer hastalıkları
yer alabilir.

Tekrarlayan Pnömotoraksta Altta Yatan Hastalık Araştırılır mı?

Özellikle:
  • Tekrarlayan
  • İki taraflı
  • Ailevi
  • Olağan dışı yaşta gelişen
  • Bilgisayarlı tomografide tipik olmayan akciğer kistleri bulunan
pnömotorakslarda altta yatan daha seyrek hastalıklar değerlendirilebilir. Bunlar arasında:
  • Birt-Hogg-Dubé sendromu
  • Marfan sendromu
  • Bazı Ehlers-Danlos sendromları
  • Lenfanjiyoleyomiyomatozis
  • Pulmoner Langerhans hücreli histiyositoz
  • Torasik endometriozis
  • Alfa-1 antitripsin eksikliği
yer alabilir. Her pnömotoraks hastasında genetik inceleme gerekmez. İleri değerlendirme klinik bulgular, aile öyküsü ve görüntüleme özelliklerine göre planlanır.

Pnömotoraks Ameliyatı Sonrası Süreç

Pnömotoraks ameliyatından sonra plevral boşluktaki hava ve sıvının dışarı alınması amacıyla bir veya daha fazla göğüs tüpü kullanılabilir. Ameliyat sonrası bakımda:
  • Ağrı kontrolü
  • Solunum egzersizleri
  • Etkili öksürme
  • Erken hareket
  • Göğüs tüpü takibi
  • Akciğer görüntülemesi
  • Enfeksiyon ve kanama izlemi
  • Hava kaçağının değerlendirilmesi
yer alabilir. Göğüs tüpü, hava kaçağının sona ermesi ve akciğerin yeterince genişlemesinin ardından çıkarılabilir. Hastanede kalış ve günlük yaşama dönüş süresi:
  • Yapılan ameliyatın kapsamına
  • Hava kaçağının devam edip etmemesine
  • Altta yatan akciğer hastalığına
  • Genel sağlık durumuna
göre değişir.

Pnömotoraks Sonrası Fiziksel Aktivite

Fiziksel aktiviteye dönüş pnömotoraksın tamamen düzelmesi, uygulanan tedavi ve kişinin klinik durumuna göre planlanır. Belirtiler izin verdiği ölçüde hafif günlük hareketler ve yürüyüş sürdürülebilir. Buna karşılık:
  • Yoğun egzersiz
  • Ağır kaldırma
  • Temas sporları
  • Aşırı fiziksel efor
pnömotoraks tamamen düzelene kadar ertelenebilir. Özellikle yoğun spora dönüşte radyolojik olarak akciğerin tamamen yeniden genişlediğinin gösterilmesi önemlidir. Aktivite kısıtlamalarının süresi her hasta için aynı değildir.

Pnömotoraks Sonrası Uçak Yolculuğu

Uçak kabinindeki basınç değişiklikleri plevral boşlukta bulunan havanın genişlemesine neden olabilir. Bu nedenle devam eden pnömotoraks varken ticari uçuş yapılması uygun değildir. Uçuş öncesinde pnömotoraksın görüntüleme ile tamamen düzeldiğinin doğrulanması gerekir. Tam radyolojik düzelme gösterildikten sonra da erken tekrarlama olasılığı nedeniyle ek bir bekleme süresi önerilebilir. Uluslararası rehberlerde tam radyolojik düzelmenin gösterilmesinden sonra en az 7 gün beklenmesi yaklaşımı bulunmaktadır. Ancak:
  • Pnömotoraksın nedeni
  • Uygulanan tedavi
  • Yakın zamanda geçirilmiş cerrahi
  • Altta yatan akciğer hastalığı
  • Havayolu ve ülkeye özgü kurallar
uçuş değerlendirmesini etkileyebilir. Yalnızca göğüs ağrısının veya nefes darlığının geçmiş olması pnömotoraksın tamamen düzeldiğini göstermez.

Pnömotoraks Sonrası Dalış

Tüplü dalış sırasında oluşan önemli basınç değişiklikleri, daha önce spontan pnömotoraks geçirmiş kişiler açısından özel risk oluşturur. Spontan pnömotoraks öyküsünden sonra tüplü dalışa dönüş, günlük egzersiz veya uçak yolculuğuna dönüşten farklı değerlendirilir. Tekrar pnömotoraksın su altında gelişmesi ciddi ve yaşamı tehdit edebilen sonuçlara yol açabileceğinden, spontan pnömotoraks sonrasında tüplü dalış genel olarak önerilmez. Bazı özel durumlarda kesin tekrar önleyici cerrahi uygulanmış kişiler dalış tıbbı açısından ayrıca değerlendirilebilir. Bununla birlikte cerrahi uygulanmış olması tek başına otomatik olarak dalış için uygunluk anlamına gelmez. Serbest dalış ile tüplü dalışın basınç ve gaz dinamikleri aynı değildir. Buna rağmen daha önce pnömotoraks geçirilmiş olması her iki aktivite açısından da değerlendirmede dikkate alınmalıdır.

Sigara Kullanımı ve Pnömotoraks

Sigara kullanımı özellikle primer spontan pnömotoraks gelişimi ve tekrarlama riskiyle ilişkilidir. Sigaranın bırakılması pnömotoraksın tekrar etmeyeceğini garanti etmez ancak akciğer sağlığının korunması ve değiştirilebilir risk faktörlerinin azaltılması açısından önemlidir. Elektronik sigara, nargile ve solunum yoluyla kullanılan diğer ürünlerin de akciğer açısından risksiz olduğu kabul edilmemelidir. Özellikle daha önce pnömotoraks geçirmiş kişilerde solunum yoluyla alınan maddelerin kullanımı değerlendirilirken mevcut akciğer sağlığı dikkate alınmalıdır.

Pnömotoraks ve Aile Öyküsü

Pnömotoraks bazı ailelerde birden fazla kişide görülebilir. Ailede:
  • Tekrarlayan pnömotoraks
  • Böbrek tümörü
  • Belirli cilt lezyonları
  • Bağ dokusu hastalığı
  • Kistik akciğer hastalığı
öyküsü bulunması bazı kalıtsal hastalıkların değerlendirilmesine neden olabilir. Aile öyküsü bulunması mutlaka genetik bir hastalık bulunduğu anlamına gelmez. İleri inceleme kişinin klinik özelliklerine göre planlanır.

Pnömotoraks Sonrası Takip

Takip planı:
  • Pnömotoraksın türüne
  • Uygulanan tedaviye
  • Altta yatan akciğer hastalığına
  • Tekrar riskine
göre belirlenir. Takip sırasında:
  • Belirtilerin seyri
  • Akciğerin yeniden genişlemesi
  • Hava kaçağının sona ermesi
  • Göğüs tüpü veya cerrahi yara
  • Altta yatan akciğer hastalığı
  • Tekrar riskini artırabilecek faktörler
değerlendirilebilir. Konservatif tedavi, aspirasyon veya ayaktan yöntemlerle takip edilen hastalarda kontrol görüntülemesinin zamanlaması klinik duruma göre belirlenir. Daha önce pnömotoraks geçirmiş bir kişide yeniden ani göğüs ağrısı veya nefes darlığı gelişmesi, pnömotoraksın tekrar edip etmediğinin değerlendirilmesini gerektirir.

Pnömotoraks Hakkında Sık Sorulan Sorular

Pnömotoraks ile akciğer sönmesi aynı şey midir?
Pnömotoraks halk arasında sıklıkla “akciğer sönmesi” olarak adlandırılır. Plevral boşlukta hava birikmesi akciğerin göğüs duvarından uzaklaşmasına ve kısmen veya tamamen sönmesine neden olur.
Pnömotoraks kendiliğinden geçebilir mi?
Bazı klinik olarak stabil ve az belirti gösteren primer spontan pnömotorakslar girişim uygulanmadan takip edilebilir ve zaman içerisinde düzelebilir. Ancak bu yaklaşım her pnömotoraks hastası için uygun değildir.
Büyük pnömotoraks her zaman göğüs tüpü gerektirir mi?
Hayır. Güncel yaklaşımda özellikle primer spontan pnömotoraksta tedavi yalnızca görüntülemedeki büyüklüğe göre belirlenmez. Belirtiler, fizyolojik durum, altta yatan akciğer hastalığı ve güvenli takip imkânı birlikte değerlendirilir.
Pnömotoraks neden tekrarlar?
Akciğerde bleb veya büller, sigara kullanımı, amfizem, bazı kronik veya genetik akciğer hastalıkları ve daha önce pnömotoraks geçirilmiş olması tekrar riskiyle ilişkili olabilir.
İlk pnömotoraksta ameliyat gerekir mi?
Çoğu hastada ilk spontan pnömotoraks otomatik olarak ameliyat gerektirmez. Ancak tansiyon pnömotoraks, yüksek riskli meslekler veya tekrarın önlenmesinin özellikle önemli olduğu bazı durumlarda ilk ataktan sonra cerrahi değerlendirilebilir.
Pnömotoraks ameliyatında ne yapılır?
Ameliyat sırasında hava kaçağına neden olabilecek bleb veya büller çıkarılabilir ve pnömotoraksın tekrar riskini azaltmak amacıyla plevral işlemler uygulanabilir. Cerrahi çoğunlukla VATS yöntemiyle yapılabilir.
Göğüs tüpünden hava kaçağı devam ederse ne olur?
Hava kaçağının süresi, miktarı ve akciğerin genişleme durumu değerlendirilir. Uzayan hava kaçağında cerrahi değerlendirme gerekebilir. Cerrahiye uygun olmayan bazı hastalarda farklı plevral veya bronkoskopik yöntemler kullanılabilir.
Pnömotoraks geçirdikten sonra uçağa binilebilir mi?
Aktif pnömotoraks varken uçuş önerilmez. Öncelikle akciğerin görüntüleme ile tamamen genişlediği doğrulanmalıdır. Tam radyolojik düzelmeden sonra da belirli bir bekleme süresi gerekebilir.
Pnömotoraks geçiren kişi tüplü dalış yapabilir mi?
Spontan pnömotoraks öyküsü tüplü dalış açısından önemli bir risk oluşturur ve genel olarak dalış önerilmez. Kesin tekrar önleyici cerrahi sonrasında bile dalışa uygunluk ayrı ve uzmanlaşmış bir değerlendirme gerektirir.
Pnömotoraks geçiren herkese bilgisayarlı tomografi çekilir mi?
Hayır. Bilgisayarlı tomografi her pnömotoraks vakasında zorunlu değildir. Altta yatan akciğer hastalığı, tekrarlayan pnömotoraks, travma, tanısal belirsizlik veya cerrahi planlama gibi durumlarda daha ayrıntılı değerlendirme amacıyla kullanılabilir.
Bilgilendirme Notu: Bu internet sayfasındaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır ve kişisel tıbbi değerlendirme yerine geçmez. Pnömotoraksın tanı, takip ve tedavi kararları; kişinin belirtileri, klinik durumu, görüntüleme bulguları, altta yatan akciğer hastalıkları ve genel sağlık durumu doğrultusunda hekim tarafından bireysel olarak belirlenir.

Pnömotoraks Makaleleri

This is the title