El Terlemesi

El Terlemesi Neden Olur? Palmar Hiperhidrozun Nedenleri, Tanısı, İyontoforez, Antiperspirant, Botulinum Toksini ve Diğer Tedavi Seçenekleri Hakkında Bilgi.

El Terlemesi (Palmar Hiperhidroz)

Ellerin terlemesi, vücudun doğal sıcaklık düzenleme mekanizmasının bir parçasıdır. Sıcak hava, fiziksel aktivite, ateş, stres veya heyecan sırasında terlemenin artması normal bir fizyolojik yanıt olabilir. Ancak terleme vücudun serinleme ihtiyacından bağımsız olarak ortaya çıkıyor, serin ortamlarda da devam ediyor veya günlük yaşamı belirgin biçimde etkileyecek yoğunluğa ulaşıyorsa palmar hiperhidroz olarak adlandırılan aşırı el terlemesi söz konusu olabilir. Avuç içleri hafif nemli kalabileceği gibi daha şiddetli durumlarda görünür ter damlacıkları oluşabilir ve ter parmak uçlarından akabilir. Aşırı el terlemesi; yazı yazmayı, kâğıt ve belge kullanımını, elektronik cihazları kullanmayı, mesleki araçları kavramayı ve fiziksel teması etkileyebilir. Primer palmar hiperhidroz çoğunlukla çocukluk veya ergenlik döneminde başlar. Genellikle iki eli benzer biçimde etkiler ve uyku sırasında azalır. Bazı kişilerde ayak, koltuk altı, yüz veya baş terlemesi de eşlik edebilir.

Palmar Hiperhidroz Nedir?

Palmar hiperhidroz, ağırlıklı olarak avuç içlerini etkileyen aşırı terleme durumudur. Avuç içlerinde çok sayıda ekrin ter bezi bulunur. Bu bezlerin aktivitesi, otonom sinir sisteminin bir bölümü olan sempatik sinir sisteminden etkilenir. Primer palmar hiperhidrozu bulunan kişilerde ter bezlerinin sayısının normalden fazla olması gerekmez. Durum çoğunlukla normal yapıdaki ter bezlerinin normalden fazla uyarılmasıyla ilişkilidir. El terlemesi farklı şiddetlerde görülebilir:
  • Avuç içlerinde aralıklı hafif nemlilik
  • Kâğıtta iz bırakacak düzeyde ıslaklık
  • Dokunmatik ekran veya elektronik cihaz kullanımını zorlaştıran nem
  • Avuç içinde sürekli ıslaklık
  • Görünür ter damlacıkları
  • Şiddetli durumlarda terin parmak uçlarından akması
Terleme gün içerisinde değişiklik gösterebilir. Sıcaklık, fiziksel aktivite, stres, heyecan ve sosyal durumlar belirtileri artırabilir. Bununla birlikte primer palmar hiperhidroz yalnızca psikolojik nedenlerle açıklanmaz.

El Terlemesi Günlük Yaşamı Nasıl Etkiler?

Eller iletişim, çalışma, eğitim ve ince motor becerilerin büyük bölümünde kullanılır. Bu nedenle palmar hiperhidrozun günlük yaşam üzerindeki etkisi, yalnızca üretilen ter miktarından daha belirgin olabilir. Aşırı el terlemesi;
  • Yazı yazmayı
  • Kâğıt ve belge kullanımını
  • Telefon, tablet ve bilgisayar kullanmayı
  • Dokunmatik ekranlardan yararlanmayı
  • Elektronik ekipmanlarla çalışmayı
  • Kalem ve küçük araçları kavramayı
  • Müzik aleti kullanmayı
  • Spor ekipmanlarını tutmayı
  • Teknik veya hassas araçlarla çalışmayı
  • El sıkışmayı ve fiziksel teması
zorlaştırabilir. Kâğıtta oluşan nem eğitim veya ofis ortamında güçlük yaratabilir. Teknik, elektronik veya hassas ekipmanlarla çalışan kişilerde sürekli el nemi çalışma konforunu da etkileyebilir. Bazı kişiler el sıkışmaktan veya ellerinin fark edilebileceği sosyal durumlardan kaçınmaya başlayabilir. Terlemenin fark edilmesine yönelik kaygı da sempatik sinir sistemi aktivitesini artırabilir. Böylece terleme kaygıyı, kaygı da terlemeyi artıran bir döngü oluşturabilir.

Primer Palmar Hiperhidroz Nedir?

Primer palmar hiperhidroz, başka bir hastalık veya ilaç etkisiyle açıklanamayan aşırı el terlemesidir. Çoğunlukla:
  • Çocukluk veya ergenlik döneminde başlar
  • İki eli benzer ve nispeten simetrik biçimde etkiler
  • Tekrarlayıcı özellik gösterir
  • Uyanık olunan saatlerde daha belirgindir
  • Uyku sırasında azalır veya kaybolur
  • Sıcaklık, stres veya heyecanla artabilir
  • Aynı ailede başka kişilerde de görülebilir
El terlemesine özellikle ayak terlemesi eşlik edebilir. Bazı kişilerde koltuk altı, yüz veya baş bölgesinde de aşırı terleme bulunabilir. Primer palmar hiperhidrozda ter bezleri genellikle normal yapıdadır. Ter bezlerine ulaşan sinirsel uyarının normalden fazla olması temel mekanizmalardan biri olarak kabul edilir.

Sekonder El Terlemesi Nedir?

El terlemesi bazen başka bir hastalık, fizyolojik değişiklik veya kullanılan ilaçlarla ilişkili olarak ortaya çıkabilir. Bu durum sekonder hiperhidroz olarak adlandırılır. Sekonder bir nedeni düşündürebilecek özellikler arasında:
  • Terlemenin erişkin yaşta yeni başlaması
  • Kısa sürede belirgin biçimde artması
  • Bir elde diğerinden belirgin olarak fazla olması
  • Uyku sırasında devam etmesi
  • Vücudun geniş bölgelerinde terleme bulunması
  • Ateş, çarpıntı veya titreme eşlik etmesi
  • Açıklanamayan kilo değişiklikleri
  • Kas güçsüzlüğü veya nörolojik belirtiler
  • Yeni bir ilaç başladıktan sonra ortaya çıkması
Sekonder terlemeyle ilişkili olabilecek durumlar arasında:
  • Tiroid bezinin fazla çalışması
  • Kan şekeri düşüklüğü
  • Diyabet
  • Menopoz ve hormonal değişiklikler
  • Ateşli hastalıklar ve bazı enfeksiyonlar
  • Bazı nörolojik hastalıklar
  • Otonom sinir sistemini etkileyen durumlar
  • Bazı sistemik hastalıklar
  • Alkol veya bazı maddelerin kullanımı
  • Bazı ilaçların yan etkileri
Kullanılan bir ilacın terlemeyi artırdığı düşünülse bile ilaç hekim değerlendirmesi olmadan bırakılmamalıdır.

El Terlemesi Genetik midir?

Primer palmar hiperhidroz aynı aile içerisinde birden fazla kişide görülebilir. Anne, baba veya kardeşlerde aşırı el ya da ayak terlemesinin bulunması genetik yatkınlığın rol oynayabileceğini düşündürebilir. Ancak palmar hiperhidrozu bulunan herkesin aile öyküsü yoktur. Aynı aile içerisinde bile terlemenin başladığı yaş, şiddeti ve etkilediği bölgeler farklı olabilir.

Stres El Terlemesini Neden Artırır?

Stres, heyecan, utanma ve kaygı sempatik sinir sisteminin aktivitesini artırabilir. Bu durum avuç içlerindeki ter bezlerinin daha fazla uyarılmasına yol açabilir. Primer palmar hiperhidrozu bulunan kişilerde bu yanıt daha belirgin olabilir. El sıkışma, toplantı, sunum veya başka bir sosyal durumda ellerin terleyeceği düşüncesi bile yeni bir stres yanıtı oluşturarak terlemeyi artırabilir. Bu durum palmar hiperhidrozun yalnızca psikolojik olduğu anlamına gelmez. Palmar hiperhidroz fiziksel bir terleme bozukluğudur; ancak duygusal tetikleyiciler belirtilerin şiddetini etkileyebilir.

El Terlemesi Uykuda Devam Eder mi?

Primer palmar hiperhidroz genellikle uyku sırasında belirgin biçimde azalır veya tamamen durur. Gece boyunca devam eden el terlemesinde başka nedenlerin değerlendirilmesi gerekebilir. Bunlar arasında:
  • Çok sıcak uyku ortamı
  • Ateşli hastalıklar
  • Bazı enfeksiyonlar
  • Hormonal veya metabolik durumlar
  • Kullanılan bazı ilaçlar
  • Vücudun genelini etkileyen gece terlemeleri
bulunabilir.

Gece terlemesi tek başına belirli bir hastalığın tanısını koydurmaz. Başlangıç zamanı, dağılımı ve eşlik eden diğer belirtiler birlikte değerlendirilir.

El ve Ayak Terlemesi Birlikte Görülebilir mi?

Evet. El ve ayaklarda aşırı terlemenin birlikte görülmesi yaygındır ve palmoplantar hiperhidroz olarak adlandırılabilir. Avuç içleri ve ayak tabanlarındaki ter bezleri sempatik ve duygusal uyaranlara benzer biçimde yanıt verebilir. İyontoforez gibi bazı cerrahi dışı yöntemler hem ellerde hem de ayaklarda kullanılabilir. Torasik sempatik cerrahi ise göğüs içerisindeki sempatik sinir yollarını etkiler ve belirli üst vücut hiperhidroz türleriyle ilişkilidir. El terlemesinin cerrahi sonrasında azalması, ayak terlemesinin de aynı ölçüde azalacağını garanti etmez. Bu nedenle yalnızca ayak terlemesinin bulunması torasik sempatik cerrahi için rutin bir gerekçe olarak kabul edilmez.

El Terlemesinin Şiddeti Nasıl Değerlendirilir?

Palmar hiperhidrozun şiddeti yalnızca ter miktarı ölçülerek belirlenmez. Değerlendirmede:
  • Terlemenin ne sıklıkta ortaya çıktığı
  • İki elin etkilenip etkilenmediği
  • Görünür damlacık oluşması
  • Yazı yazmanın etkilenmesi
  • Elektronik cihazların kullanımındaki güçlükler
  • Araç veya ekipman kullanımının etkilenmesi
  • Mesleki sınırlamalar
  • Fiziksel temastan kaçınma
  • Cilt sorunları
  • Önceki tedavilere alınan yanıt
dikkate alınabilir.

Hafif palmar hiperhidroz aralıklı nemlilikle sınırlı olabilir. Orta düzeyde terlemede eller düzenli olarak belirgin biçimde ıslanabilir ve yazı veya cihaz kullanımı zaman zaman güçleşebilir. Şiddetli palmar hiperhidrozda ise görünür ter damlacıkları oluşabilir ve günlük, mesleki veya sosyal faaliyetler belirgin biçimde etkilenebilir. Bu gruplandırma kesin bir laboratuvar sınıflandırması değildir.

Palmar Hiperhidroz Tanısı Nasıl Konur?

Değerlendirme çoğunlukla ayrıntılı tıbbi öykü ve fizik muayene üzerinden yapılır. Öykü sırasında:
  • Terlemenin başladığı yaş
  • Ne kadar süredir devam ettiği
  • İki elin etkilenip etkilenmediği
  • Uyku sırasında devam edip etmediği
  • Terlemeyi artıran durumlar
  • Aile öyküsü
  • Kullanılan ilaçlar
  • Diğer hastalıklar
  • Ayak, koltuk altı, yüz veya baş bölgesinde terleme bulunması
  • Günlük yaşam üzerindeki etkisi
  • Daha önce uygulanan tedaviler
değerlendirilebilir.

Primer palmar hiperhidrozla uyumlu tipik bir öykü varsa her kişide kapsamlı laboratuvar incelemesi gerekli değildir. Sekonder hiperhidrozdan şüphelenildiğinde kişinin belirtilerine göre:
  • Kan şekeri
  • Tiroid fonksiyon testleri
  • Kan sayımı
  • Böbrek ve karaciğer fonksiyonları
  • Enfeksiyon veya hormonlarla ilişkili incelemeler
  • Kullanılan ilaçların değerlendirilmesi
gibi tetkikler gündeme gelebilir.

El Terlemesinde Terleme Testleri Gerekli midir?

Bazı testler terlemenin dağılımını veya miktarını göstermek amacıyla kullanılabilir. Nişasta-iyot testi aktif terleme bulunan alanların belirginleşmesine yardımcı olabilir. Gravimetrik yöntemlerle belirli bir zaman diliminde oluşan ter miktarı ölçülebilir. Bazı klinik veya araştırma ortamlarında farklı ölçüm tekniklerinden de yararlanılabilir. Bu testler her kişide gerekli değildir. Tedavi planlamasında tıbbi öykü ve terlemenin günlük yaşama etkisi çoğu zaman tek bir ter miktarı ölçümünden daha fazla bilgi sağlar.

El Terlemesine Benzeyen Başka Durumlar Var mıdır?

Ellerde nem veya terleme her zaman primer palmar hiperhidroz anlamına gelmez. Benzer belirtiler:
  • Ateş ve enfeksiyon
  • Kan şekeri düşüklüğü
  • Tiroid hastalıkları
  • Kaygı veya panik atakları
  • Bazı ilaçların yan etkileri
  • Otonom sinir sistemini etkileyen hastalıklar
  • Bazı cilt hastalıkları
  • Sürekli eldiven kullanımı
  • Sıcak ve hava dolaşımı yetersiz çalışma ortamları
ile ilişkili olabilir.

Terlemenin sürekli olarak yalnızca bir eli etkilemesi primer palmar hiperhidroz için tipik değildir. Tek taraflı terlemeye uyuşma, güçsüzlük, ağrı veya belirgin renk değişiklikleri eşlik ediyorsa nörolojik veya dolaşımsal nedenler de değerlendirilir.

El Terlemesi Tedavisi Nasıl Planlanır?

Tedavi yaklaşımı her kişi için aynı değildir. Planlama sırasında:
  • Terlemenin primer veya sekonder olması
  • Şiddeti
  • Günlük yaşama etkisi
  • Cilt yapısı
  • Kullanılan ilaçlar
  • Eşlik eden hastalıklar
  • Daha önce uygulanan tedaviler ve bunlara alınan yanıt
dikkate alınır.

Primer palmar hiperhidrozda genellikle daha az girişimsel yöntemlerden başlanır. Değerlendirilebilecek yöntemler arasında:
  • Günlük yaşam düzenlemeleri
  • Antiperspirantlar
  • İyontoforez
  • Bazı bölgesel ilaçlar
  • Bazı ağızdan kullanılan ilaçlar
  • Botulinum toksini uygulamaları
  • Gerekli durumlarda psikolojik veya davranışsal yaklaşımlar
  • Seçilmiş şiddetli durumlarda endoskopik torasik sempatik cerrahi
yer alabilir.

Bir yöntemin yeterli olmaması doğrudan cerrahi tedavi gerektirdiği anlamına gelmez. Tedavinin amacı elleri mutlaka tamamen kuru hâle getirmek değil, terlemenin günlük işlevler üzerindeki etkisini azaltmaktır.

İyontoforez El Terlemesinde Nasıl Kullanılır?

İyontoforez, primer palmar hiperhidrozda sık kullanılan cerrahi dışı yöntemlerden biridir. Uygulama sırasında eller su bulunan özel bölmelere yerleştirilir ve düşük düzeyli elektrik akımı uygulanır. Tedavi başlangıç döneminde daha sık tekrarlanabilir. Terleme azaldıktan sonra elde edilen etkinin korunması amacıyla uygulamalar daha seyrek aralıklarla sürdürülebilir. İyontoforezin etkisi kalıcı değildir. Uygulama bırakıldığında terleme zaman içerisinde yeniden artabilir.

Olası etkiler arasında:
  • Karıncalanma
  • Cilt kuruluğu
  • Kızarıklık
  • Tahriş
  • Küçük kesik veya çatlaklarda rahatsızlık
yer alabilir.

Kalp pili veya bazı implante elektronik cihazları bulunan kişilerde, gebelik döneminde ve belirli sağlık durumlarında yöntemin uygunluğu ayrıca değerlendirilir.

Bölgesel İlaçlar

Ter bezlerine ulaşan sinirsel uyarıyı azaltmayı amaçlayan bazı bölgesel ilaçlar fokal hiperhidroz tedavisinde kullanılabilir.

Bazı bölgesel antikolinerjik ürünlerle:
  • Cilt tahrişi
  • Ağız kuruluğu
  • Görme bulanıklığı
  • İlaç gözle temas ettiğinde göz bebeğinde genişleme
  • İdrar yapmada güçlük
gibi lokal veya sistemik etkiler görülebilir.

Ellere uygulanan ilaçların göz veya başka vücut bölgelerine taşınma ihtimali bulunduğundan kullanım talimatları önemlidir. Ürünlerin onaylı kullanım alanları ve bulunabilirliği ülkelere göre değişebilir.

Ağızdan Kullanılan İlaçlar

Bazı antikolinerjik ilaçlar ter üretiminde rol oynayan sinirsel uyarıyı azaltmak amacıyla sistemik olarak kullanılabilir. Bu ilaçlar yalnızca ellerdeki değil, vücudun farklı bölgelerindeki terlemeyi de etkileyebilir.

Olası yan etkiler arasında:
  • Ağız kuruluğu
  • Kabızlık
  • Görme bulanıklığı
  • Göz kuruluğu
  • İdrar yapmada güçlük
  • Kalp hızında değişiklik
  • Uyku hâli
  • Dikkat sorunları
  • Sıcak ortamda vücut sıcaklığının düzenlenmesinde güçlük
yer alabilir.

Terleme vücudun doğal sıcaklık kontrol mekanizmalarından biridir. Bu nedenle ter üretiminin geniş alanlarda baskılanması özellikle sıcak hava, ateş veya yoğun fiziksel aktivite sırasında önem taşır. İlacın uygunluğu kişinin yaşı, genel sağlık durumu ve kullandığı diğer ilaçlara göre değerlendirilir.

Botulinum Toksini El Terlemesinde Kullanılır mı?

Botulinum toksini, belirli sinir uçları ile ter bezleri arasındaki kimyasal iletiyi geçici olarak azaltmayı amaçlar. Palmar hiperhidrozda seçilmiş durumlarda kullanılabilir. Avuç içinde çok sayıda duyu sinir ucu bulunduğundan uygulama rahatsız edici veya ağrılı olabilir ve ağrı kontrolüne yönelik yöntemler gerekebilir. Etkisi kalıcı değildir ve sinir fonksiyonları yeniden oluştuğunda terleme zaman içerisinde artabilir.

Olası yan etkiler arasında:
  • Enjeksiyon ağrısı
  • Morarma
  • Geçici hassasiyet
  • Geçici kas güçsüzlüğü
  • Kavrama kuvvetinde geçici azalma
  • Bazı parmak hareketlerinde geçici güçlük
yer alabilir.

Bu etkiler bazı kişilerde günlük işleri veya mesleki faaliyetleri geçici olarak etkileyebilir. Botulinum toksininin hiperhidrozda ruhsatlandırılmış kullanım alanları ülkelere göre farklılık gösterebilir.

Kaygı ve Stres Yönetiminin Yeri Var mıdır?

Stres el terlemesini artırabildiği için belirgin kaygı veya kaçınma davranışlarının bulunduğu kişilerde psikolojik veya davranışsal yaklaşımlar destekleyici olabilir. Bunlar arasında:
  • Gevşeme teknikleri
  • Nefes çalışmaları
  • Bilişsel davranışçı terapi
  • Belirgin sosyal kaygının değerlendirilmesi
  • Kaçınma davranışlarının azaltılması
yer alabilir. Bu yöntemler ter bezlerinin çalışmasını doğrudan durdurmaz. Amaç, kaygının sempatik uyarıyı artırdığı, artan terlemenin de yeni kaygıya yol açtığı döngünün etkisini azaltmaktır. Psikolojik destek kullanılması palmar hiperhidrozun hayalî veya yalnızca duygusal bir sorun olduğu anlamına gelmez.

ETS'nin El Terlemesi Tedavisindeki Yeri Nedir?

Endoskopik torasik sempatik cerrahi, yaygın olarak ETS olarak adlandırılan ve göğüs içerisindeki belirli sempatik sinir yollarının kesintiye uğratılmasına dayanan cerrahi yöntemleri ifade eder. Sempatik sinir sistemi aşırı el terlemesinde rol oynadığı için ETS, seçilmiş şiddetli primer palmar hiperhidroz vakalarında el terlemesini azaltabilir. Bununla birlikte cerrahi genellikle ilk basamak tedavi olarak değerlendirilmez. Cerrahi değerlendirme özellikle;
  • primer palmar hiperhidrozun doğrulandığı,
  • terlemenin şiddetli olduğu,
  • günlük, mesleki veya sosyal faaliyetlerin belirgin biçimde etkilendiği,
  • uygun cerrahi dışı yöntemlerle yeterli kontrol sağlanamadığı,
  • sempatik cerrahinin kalıcı ve öngörülemeyen sonuçlarının anlaşıldığı
durumlarda gündeme gelebilir. Sekonder el terlemesinde cerrahi temel yaklaşım değildir. Öncelikle terlemeye neden olabilecek durum değerlendirilir.

ETS Geri Döndürülebilir mi?

Sempatik sinir cerrahisi güvenilir biçimde geri döndürülebilir bir işlem olarak kabul edilmemelidir. Farklı cerrahi teknikler sempatik sinir yolunu farklı yöntemlerle etkileyebilir. Bazı işlemlerde siniri kesmek yerine cerrahi klipsler kullanılmış olsa da klipsin daha sonra çıkarılabilmesi sinir fonksiyonunun veya önceki terleme düzeninin mutlaka geri döneceği anlamına gelmez. Sinir dokusunda basıya bağlı değişiklikler, yara dokusu veya başka kalıcı etkiler oluşabilir. Bu nedenle sempatik sinir cerrahisi uzun dönem sonuçları dikkate alınarak değerlendirilir.

ETS'nin Olası Riskleri Nelerdir?

Kapalı yöntemle uygulanması torasik sempatik cerrahinin risksiz olduğu anlamına gelmez. Olası sonuç ve komplikasyonlar arasında;
  • kompansatuvar terleme,
  • ellerde aşırı kuruluk,
  • el terlemesinin devam etmesi,
  • terlemenin tekrar ortaya çıkması,
  • iki el arasında farklı sonuç oluşması,
  • tatla ilişkili terleme,
  • pnömotoraks,
  • hemotoraks,
  • kanama,
  • enfeksiyon,
  • göğüs veya sinir kaynaklı ağrı,
  • kalp hızında azalma,
  • Horner sendromu,
  • anesteziye bağlı komplikasyonlar
yer alabilir. Risklerin görülme olasılığı cerrahi tekniğe, sempatik sinir sisteminde yapılan işlemin kapsamına, kişinin anatomik özelliklerine ve genel sağlık durumuna göre değişebilir.

Kompansatuvar Terleme Nedir?

Kompansatuvar terleme, sempatik cerrahi sonrasında daha önce daha az terleyen bölgelerde yeni veya artmış terleme ortaya çıkmasıdır. En sık;
  • sırt,
  • göğüs,
  • karın,
  • bel,
  • kalça,
  • kasık,
  • bacaklar
gibi bölgelerde görülebilir. Şiddeti kişiden kişiye önemli ölçüde değişebilir. Bazı kişilerde hafif nemlenme şeklinde ortaya çıkarken bazı kişilerde giysileri ve günlük yaşamı etkileyebilecek yoğunluğa ulaşabilir. Sıcak hava, fiziksel aktivite veya stres sırasında daha belirgin olabilir. Ameliyat öncesinde kompansatuvar terlemenin kimde gelişeceğini veya hangi şiddette olacağını kesin olarak belirleyen güvenilir bir test bulunmamaktadır. Hiçbir sempatik cerrahi yöntemi bu olasılığı tamamen ortadan kaldırmaz.

Tedavi Sonrasında Eller Fazla Kuruyabilir mi?

Bazı tedaviler, özellikle sempatik cerrahi sonrasında avuç içlerindeki terleme normal fizyolojik düzeyin altına inebilir. Aşırı kuruluk;
  • deride gerginlik,
  • çatlama,
  • soyulma,
  • hassasiyet,
  • nesneleri kavrarken farklı his,
  • daha sık nemlendirici kullanma ihtiyacı
oluşturabilir. Tedavinin amacı mümkün olan en kuru eli oluşturmak değildir. Terlemeyi günlük işlevleri bozmayacak düzeye indirirken normal cilt fonksiyonlarını mümkün olduğunca korumak da önem taşır.

El Terlemesi Tedaviden Sonra Tekrarlayabilir mi?

Palmar hiperhidrozda kullanılan cerrahi dışı yöntemlerin önemli bölümünün etkisi geçicidir. Tedavi bırakıldığında veya etkinliği azaldığında terleme yeniden artabilir. Cerrahi sonrasında da terleme tamamen ortadan kalkmayabilir veya zaman içerisinde tekrar ortaya çıkabilir. Bunun olası nedenleri arasında;
  • kişiden kişiye değişen sinir anatomisi,
  • ek sempatik sinir yolları,
  • sinir iletimindeki zamanla gelişen değişiklikler,
  • başlangıçtaki terlemenin sekonder bir nedene bağlı olması
bulunabilir. Avuç içinde hafif fizyolojik nem bulunması her zaman tedavi başarısızlığı anlamına gelmez.

Tedavi Sonrası Takip Neden Önemlidir?

Takip sırasında yalnızca avuç içlerinin kuru olup olmadığı değerlendirilmez. Aşağıdaki konular da dikkate alınabilir:
  • günlük el fonksiyonundaki değişiklikler,
  • cilt kuruluğu,
  • kompansatuvar terleme,
  • ayak veya başka bölgelerde terleme değişiklikleri,
  • tatla ilişkili terleme,
  • cerrahi sonrasında göğüs veya sinir yakınmaları,
  • terlemenin tekrar ortaya çıkması,
  • kullanılan ilaçların etkileri ve yan etkileri,
  • sosyal ve psikolojik etkiler.
Cerrahi dışı yöntemlerin etkinliği ve tolere edilebilirliği de zaman içerisinde değişebilir.

El Terlemesinde Ne Zaman Tıbbi Değerlendirme Önemlidir?

Ellerin terlemesi her zaman bir hastalık anlamına gelmez. Bununla birlikte aşağıdaki özelliklerden biri bulunduğunda terlemenin nedeninin değerlendirilmesi önem kazanır:
  • Terlemenin aniden başlaması
  • Yalnızca bir elin etkilenmesi
  • İki el arasında belirgin farklılık bulunması
  • Gece uykusunda yoğun terleme görülmesi
  • Terlemenin vücudun genelini etkilemesi
  • Ateş, çarpıntı, titreme veya açıklanamayan kilo değişikliklerinin eşlik etmesi
  • Yeni bir ilaç başladıktan sonra belirtilerin ortaya çıkması
  • Uyuşma, güçsüzlük, ağrı veya belirgin renk değişikliği bulunması
  • Terlemenin günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi
Bu özellikler primer palmar hiperhidroz dışındaki nedenlerin değerlendirilmesini gerektirebilir.

El Terlemesi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

El terlemesi neden olur?
Eller sıcak hava, fiziksel aktivite, stres veya heyecan sırasında normal olarak terleyebilir. Belirgin bir tetikleyici olmadan tekrarlayan ve günlük yaşamı etkileyen yoğun terleme ise primer palmar hiperhidrozla ilişkili olabilir. Bazı hastalıklar ve ilaçlar da sekonder el terlemesine neden olabilir.
El terlemesi neyin belirtisi olabilir?
Aşırı el terlemesi her zaman başka bir hastalığın belirtisi değildir. Ancak tiroid hastalıkları, kan şekeri değişiklikleri, bazı enfeksiyonlar, hormonal veya nörolojik durumlar ve bazı ilaçlar terlemeyi artırabilir. Özellikle yeni başlayan, tek taraflı veya gece devam eden terleme ayrıca değerlendirilir.
El terlemesi nasıl geçer?
El terlemesinde herkes için uygun tek bir yöntem bulunmaz. Terlemenin şiddetine göre antiperspirantlar, iyontoforez, bazı bölgesel veya ağızdan kullanılan ilaçlar ve botulinum toksini değerlendirilebilir. ETS ise uygun cerrahi dışı yöntemlerin yeterli olmadığı seçilmiş şiddetli primer palmar hiperhidroz vakalarında gündeme gelebilir.
El terlemesine ne iyi gelir?
Elleri gerektiğinde kurulamak ve terlemeyi artıran kişisel tetikleyicileri belirlemek günlük yaşamı kolaylaştırabilir. Primer palmar hiperhidrozun kendisinde ise antiperspirantlar ve iyontoforez gibi cerrahi dışı yöntemler değerlendirilebilir. Uygun yaklaşım terlemenin nedenine ve şiddetine göre değişir.
El terlemesi için hangi doktora gidilir?
Bölgesel palmar hiperhidroz dermatoloji tarafından değerlendirilebilir. Terlemenin aniden başlaması, vücudun genelini etkilemesi veya başka belirtilerle birlikte görülmesi durumunda iç hastalıkları, endokrinoloji, nöroloji veya ilgili diğer uzmanlık alanlarının değerlendirmesi gerekebilir. Göğüs cerrahisi değerlendirmesi ise genellikle seçilmiş ağır primer palmar hiperhidroz vakalarında cerrahi seçenek gündeme geldiğinde söz konusu olur.
El terlemesi psikolojik midir?
Primer palmar hiperhidroz yalnızca psikolojik bir sorun değildir. Ter bezlerinin sempatik sinir sistemi tarafından normalden fazla uyarılmasıyla ilişkili fiziksel bir durumdur. Bununla birlikte stres, heyecan ve kaygı sempatik sinir sistemi aktivitesini artırarak terlemeyi daha belirgin hâle getirebilir.
Eller neden soğuk terler?
Sempatik sinir sistemi ter bezlerinin aktivitesini artırırken aynı zamanda el damarlarının çapını da etkileyebilir. Bu nedenle bazı kişilerde eller soğuk hissedilirken terleme görülebilir. Sürekli tek taraflı soğukluk, belirgin renk değişikliği, ağrı veya uyuşma varsa dolaşımsal ya da nörolojik nedenler de değerlendirilir.
İyontoforez el terlemesinde işe yarar mı?
İyontoforez primer palmar hiperhidrozda kullanılan temel cerrahi dışı yöntemlerden biridir. Eller su bulunan bölmelere yerleştirilerek düşük düzeyli elektrik akımı uygulanır. Etkinliğin korunması için genellikle başlangıç tedavisinden sonra belirli aralıklarla tekrar uygulamaları gerekir.
Botulinum toksini el terlemesini azaltır mı?
Botulinum toksini, ter bezlerini uyaran sinirsel iletiyi geçici olarak azaltarak palmar hiperhidrozda ter üretimini sınırlayabilir. Etkisi kalıcı değildir. Avuç içi uygulamalarında ağrı ve geçici kavrama gücü azalması gibi yan etkiler görülebilir.
ETS ameliyatından sonra kompansatuvar terleme olur mu?
Endoskopik torasik sempatik cerrahi sonrasında sırt, göğüs, karın, bel, kasık veya bacaklarda yeni ya da artmış terleme oluşabilir. Bu durum kompansatuvar terleme olarak adlandırılır. Şiddeti kişiden kişiye değişir ve ameliyat öncesinde kimde ne düzeyde gelişeceğini kesin olarak gösteren güvenilir bir test bulunmamaktadır.
Bilgilendirme Notu: Bu internet sayfasında yer alan bilgiler toplumun sağlık konusunda bilgilendirilmesi amacıyla hazırlanmıştır. İçerik kişisel tanı koyma, belirli bir tedaviyi önerme veya tıbbi muayenenin yerine geçme amacı taşımaz. Tanı ve tedavi yaklaşımları kişinin klinik bulguları ve genel sağlık durumuna göre değişebilir. Kişisel sağlık durumunuzla ilgili hekiminize danışınız.

El Terlemesi Makaleleri

This is the title