Ayak Terlemesi
Ayak terlemesi (plantar hiperhidroz) neden olur? Primer ve sekonder nedenler, tanı, iyontoforez, antiperspirant ve diğer tedavi seçenekleri hakkında bilgi.
Ayak Terlemesi (Plantar Hiperhidroz)
Ayak terlemesi, vücudun sıcaklık dengesini düzenlemeye yardımcı olan doğal terleme mekanizmasının bir parçasıdır. Sıcak hava, fiziksel aktivite, ateş, stres, heyecan veya uzun süre kapalı ayakkabı kullanımı sırasında ayakların terlemesi normal kabul edilebilir. Ancak terleme vücudun serinleme ihtiyacından bağımsız olarak ortaya çıkıyor, serin ortamlarda da devam ediyor veya çorap ve ayakkabıları belirgin biçimde ıslatacak düzeye ulaşıyorsa plantar hiperhidroz olarak adlandırılan aşırı ayak terlemesi söz konusu olabilir. Plantar hiperhidrozda ayak tabanları hafif nemli kalabileceği gibi yoğun terleme nedeniyle çorapların tamamen ıslanması, ayakların ayakkabı içerisinde kayması veya ayak tabanında görünür ter damlacıklarının oluşması da mümkündür. Primer plantar hiperhidroz çoğunlukla çocukluk veya ergenlik döneminde başlar, iki ayağı benzer şekilde etkiler ve uyku sırasında azalır. Ayak terlemesi tek başına görülebileceği gibi özellikle el terlemesi olmak üzere vücudun başka bölgelerindeki aşırı terlemeyle birlikte de ortaya çıkabilir. Ayak terlemesi doğrudan hayati tehlike oluşturan bir durum değildir. Bununla birlikte yürüme konforunu, ayakkabı seçimini, spor faaliyetlerini, iş yaşamını, sosyal yaşamı ve ayak cildinin sağlığını etkileyebilir.
Plantar Hiperhidroz Nedir?
Ayak tabanlarında çok sayıda ekrin ter bezi bulunur. Bu bezlerin aktivitesi otonom sinir sisteminin bir bölümü olan sempatik sinir sistemi tarafından etkilenir.
Primer plantar hiperhidrozu bulunan kişilerde ter bezlerinin sayısının normalden fazla olması gerekmez. Sorun çoğunlukla normal yapıdaki ter bezlerinin normalden daha fazla uyarılmasıyla ilişkilidir.
Ayak terlemesi farklı şiddetlerde görülebilir:
Sıcak hava, fiziksel hareket, stres, heyecan ve kapalı ayakkabı kullanımı terlemeyi artırabilir. Ancak primer plantar hiperhidroz yalnızca sıcaklık veya psikolojik nedenlerle açıklanmaz.
Ayak terlemesi farklı şiddetlerde görülebilir:
- Ayak tabanlarında aralıklı nemlenme
- Çoraplarda belirgin nem oluşması
- Çorapların gün içerisinde ıslanması
- Ayakkabının iç yüzeyinin sürekli nemli kalması
- Ayakların ayakkabı içerisinde kayması
- Sandalet veya terlik kullanımında kayma
- Ayak tabanında görünür ter damlacıkları oluşması
- Çok yoğun durumlarda terin ayak parmaklarından damlaması
Sıcak hava, fiziksel hareket, stres, heyecan ve kapalı ayakkabı kullanımı terlemeyi artırabilir. Ancak primer plantar hiperhidroz yalnızca sıcaklık veya psikolojik nedenlerle açıklanmaz.
Ayak Terlemesi Günlük Yaşamı Nasıl Etkiler?
Ayaklar günün önemli bölümünde çorap ve ayakkabı içerisinde bulunduğu için plantar hiperhidroz dışarıdan her zaman fark edilmeyebilir.
Bununla birlikte sürekli nemlilik hem günlük yaşamı hem de ayak cildini etkileyebilir.
Aşırı ayak terlemesi;
Cildin uzun süre nemli kalması ise deri bariyerini etkileyebilir. Buna bağlı olarak;
Bu nedenle plantar hiperhidroz yalnızca koku veya hijyenle ilgili bir durum olarak değerlendirilmemelidir.
Aşırı ayak terlemesi;
- Gün içinde çorap değiştirme ihtiyacına
- Belirli ayakkabıları kullanamamaya
- Ayakkabı içerisinde kaymaya
- Spor sırasında sürtünme ve su toplamasına
- Uzun süre ayakta kalırken rahatsızlığa
- Ayakkabılarda nem ve koku oluşmasına
- Sosyal ortamlarda ayakkabıyı çıkarma konusunda rahatsızlık hissine
Cildin uzun süre nemli kalması ise deri bariyerini etkileyebilir. Buna bağlı olarak;
- Ciltte yumuşama ve beyazlaşma
- Tahriş
- Kaşıntı
- Soyulma
- Çatlaklar
- Sürtünmeye bağlı yaralar
- Su toplaması
- Mantar ve bazı bakteriyel enfeksiyonlara yatkınlık
Bu nedenle plantar hiperhidroz yalnızca koku veya hijyenle ilgili bir durum olarak değerlendirilmemelidir.
Primer Plantar Hiperhidroz Nedir?
Primer plantar hiperhidroz, aşırı ayak terlemesini açıklayabilecek başka bir hastalık veya ilaç etkisinin belirlenemediği durumdur.
Genellikle çocukluk, ergenlik veya genç erişkinlik döneminde başlar.
Primer plantar hiperhidroz çoğunlukla:
Primer hiperhidrozda ter bezlerinin yapısı genellikle normaldir. Ter bezlerine ulaşan sinirsel uyarının normalden daha fazla olması temel mekanizmalardan biri olarak kabul edilir.
Primer plantar hiperhidroz çoğunlukla:
- Her iki ayağı benzer biçimde etkiler
- Tekrarlayıcı özellik gösterir
- Gün içerisinde daha belirgindir
- Uyku sırasında azalır veya durur
- Sıcaklık, stres ve heyecanla artabilir
- Serin ortamlarda da ortaya çıkabilir
- Ailede başka kişilerde de görülebilir
- El terlemesiyle birlikte bulunabilir
Primer hiperhidrozda ter bezlerinin yapısı genellikle normaldir. Ter bezlerine ulaşan sinirsel uyarının normalden daha fazla olması temel mekanizmalardan biri olarak kabul edilir.
Sekonder Ayak Terlemesi Nedir?
Ayak terlemesi bazen başka bir hastalık, fizyolojik değişiklik, kullanılan ilaç veya farklı bir tıbbi durumla ilişkili olabilir.
Bu durumda sekonder hiperhidrozdan söz edilir.
Sekonder nedeni düşündürebilecek özellikler arasında:
Sekonder hiperhidrozla ilişkili olabilecek durumlar arasında;
Kullanılan bir ilacın terlemeyi artırdığı düşünülse bile ilaç hekim değerlendirmesi olmadan bırakılmamalıdır.
Sekonder nedeni düşündürebilecek özellikler arasında:
- Terlemenin erişkin dönemde yeni başlaması
- Şikâyetlerin kısa sürede belirgin biçimde artması
- Yalnızca bir ayağın etkilenmesi
- Sağ ve sol ayak arasında belirgin fark bulunması
- Terlemenin uyku sırasında devam etmesi
- Vücudun geniş bölgelerinde terleme görülmesi
- Ateş, çarpıntı veya titreme eşlik etmesi
- Açıklanamayan kilo değişiklikleri
- Kas güçsüzlüğü
- Uyuşma veya his değişikliği
- Yeni bir ilaç başladıktan sonra terlemenin ortaya çıkması
Sekonder hiperhidrozla ilişkili olabilecek durumlar arasında;
- Tiroid bezinin fazla çalışması
- Kan şekeri düşüklüğü
- Diyabet
- Menopoz ve hormonal değişiklikler
- Ateşli hastalıklar ve bazı enfeksiyonlar
- Bazı nörolojik hastalıklar
- Otonom sinir sistemini etkileyen durumlar
- Alkol veya bazı maddelerin kullanımı
- Bazı antidepresanlar
- Bazı ağrı kesiciler
- Hormon ilaçları ve farklı ilaç gruplarının yan etkileri
Kullanılan bir ilacın terlemeyi artırdığı düşünülse bile ilaç hekim değerlendirmesi olmadan bırakılmamalıdır.
Ayak Terlemesi Genetik midir?
Primer plantar hiperhidroz aynı aile içerisinde birden fazla kişide görülebilir.
Anne, baba veya kardeşlerde el ya da ayak terlemesinin bulunması genetik yatkınlık olabileceğini düşündürebilir.
Ancak aile öyküsünün bulunmaması primer plantar hiperhidroz olasılığını ortadan kaldırmaz.
Aynı aile içerisinde bile terlemenin başladığı yaş, şiddeti ve etkilediği bölgeler farklı olabilir.
Stres Ayak Terlemesini Artırır mı?
Stres, heyecan, utanma ve kaygı sempatik sinir sisteminin aktivitesini artırabilir. Bu durum ayak tabanındaki ter bezlerine ulaşan sinirsel uyarının da artmasına yol açabilir. Primer plantar hiperhidrozu bulunan kişilerde bu yanıt daha belirgin olabilir. Terleme nedeniyle ayakkabının kayacağı, kokunun fark edileceği veya sosyal bir ortamda ayakkabının çıkarılması gerekeceği düşüncesi de yeni bir stres tepkisi oluşturarak terlemeyi artırabilir. Bu durum plantar hiperhidrozun yalnızca psikolojik bir sorun olduğu anlamına gelmez. Plantar hiperhidroz fiziksel bir terleme bozukluğudur; ancak stres ve kaygı belirtilerin şiddetini etkileyebilir.
Ayak Terlemesi Gece Devam Eder mi?
Primer plantar hiperhidroz genellikle uyku sırasında belirgin biçimde azalır veya durur.
Gece boyunca devam eden yoğun terlemede farklı nedenler göz önünde bulundurulabilir.
Bunlar arasında;
Gece terlemesi tek başına belirli bir hastalığın tanısını koydurmaz. Terlemenin başlangıç zamanı, dağılımı ve eşlik eden diğer belirtiler birlikte değerlendirilir.
Bunlar arasında;
- Çok sıcak uyku ortamı
- Hava geçirmeyen çorap veya yatak malzemeleri
- Ateşli hastalıklar
- Bazı enfeksiyonlar
- Hormonal veya metabolik hastalıklar
- Kullanılan bazı ilaçlar
- Vücudun genelini etkileyen gece terlemeleri
Gece terlemesi tek başına belirli bir hastalığın tanısını koydurmaz. Terlemenin başlangıç zamanı, dağılımı ve eşlik eden diğer belirtiler birlikte değerlendirilir.
El ve Ayak Terlemesi Birlikte Görülebilir mi?
El ve ayak terlemesinin birlikte görülmesi mümkündür ve bu durum palmoplantar hiperhidroz olarak adlandırılabilir.
Avuç içleri ve ayak tabanlarındaki ter bezleri sempatik ve duygusal uyaranlara benzer biçimde yanıt verebilir.
Bu nedenle çocukluk veya ergenlik döneminde başlayan el terlemesine ayak terlemesi de eşlik edebilir.
İyontoforez gibi bazı cerrahi dışı tedaviler hem eller hem de ayaklar için kullanılabilir.
Göğüs boşluğundaki sempatik sinir sistemine uygulanan torasik cerrahi ise esas olarak üst ekstremite ve belirli üst vücut hiperhidroz türleriyle ilişkilidir. İzole ayak terlemesinin tedavisi için torasik sempatik cerrahi rutin bir yaklaşım değildir.
Ayak Terlemesi ile Ayak Kokusu Aynı Şey midir?
Hayır. Aşırı ayak terlemesi ile ayak kokusu aynı durum değildir.
Ter bezlerinden salgılanan sıvının kendisi genellikle belirgin bir kokuya sahip değildir.
Koku, terin cilt yüzeyinde ve ayakkabı içerisinde bulunan mikroorganizmalarla etkileşmesi sonucunda oluşabilir.
Kapalı ve hava geçirmeyen ayakkabılar cildin uzun süre sıcak ve nemli kalmasına neden olabilir. Bu ortam bakterilerin ve mantarların çoğalmasını kolaylaştırabilir.
Yoğun terleme kötü koku olasılığını artırabilir ancak plantar hiperhidrozu bulunan her kişide belirgin ayak kokusu görülmez.
Benzer biçimde aşırı terlemesi olmayan kişilerde de ayakkabı özellikleri, cilt hastalıkları veya mikroorganizma çoğalmasına bağlı koku gelişebilir.
Ayak Terlemesi Mantar Yapar mı?
Ayak terlemesi doğrudan mantar enfeksiyonu anlamına gelmez.
Ancak cildin uzun süre sıcak ve nemli kalması, mantarların gelişebileceği uygun bir ortam oluşturabilir.
Ayak mantarında;
Her soyulma, koku veya kaşıntı mantar enfeksiyonu anlamına gelmez. Egzama, tahriş, bakteriyel enfeksiyonlar ve uzun süreli nemlenme de benzer yakınmalara neden olabilir.
Ayak mantarında;
- Parmak aralarında kaşıntı
- Ciltte soyulma
- Beyazlaşma
- Kızarıklık
- Çatlama
- Yanma
- Ayak tabanında pullanma
Her soyulma, koku veya kaşıntı mantar enfeksiyonu anlamına gelmez. Egzama, tahriş, bakteriyel enfeksiyonlar ve uzun süreli nemlenme de benzer yakınmalara neden olabilir.
Ayak Terlemesinin Şiddeti Nasıl Değerlendirilir?
Plantar hiperhidrozun şiddeti yalnızca üretilen ter miktarıyla değerlendirilmez.
Aşağıdaki özellikler de dikkate alınabilir:
Aşağıdaki özellikler de dikkate alınabilir:
- Terlemenin sıklığı
- Her iki ayağın etkilenip etkilenmediği
- Çorapların ne kadar ıslandığı
- Gün içinde çorap değiştirme ihtiyacı
- Ayakkabının iç kısmındaki nem
- Yürürken veya spor sırasında kayma
- Ayakkabı seçiminin kısıtlanması
- Cilt problemlerinin gelişmesi
- Sosyal veya mesleki yaşamın etkilenmesi
- Daha önce uygulanan yöntemlere alınan yanıt
Plantar Hiperhidroz Nasıl Teşhis Edilir?
Plantar hiperhidroz değerlendirmesi çoğunlukla tıbbi öykü ve fizik muayene üzerinden yapılır.
Değerlendirmede;
gibi bilgiler dikkate alınabilir. Primer plantar hiperhidrozla uyumlu tipik bir öykü varsa kapsamlı laboratuvar incelemeleri her kişide gerekli değildir.
Sekonder hiperhidrozdan şüphelenildiğinde kişinin belirtilerine göre;
gibi tetkikler gündeme gelebilir.
Değerlendirmede;
- Terlemenin başladığı yaş
- Belirtilerin ne kadar süredir devam ettiği
- Her iki ayağın etkilenip etkilenmediği
- Terlemenin uyku sırasında devam edip etmediği
- Terlemeyi artıran durumlar
- Ellerde veya başka bölgelerde hiperhidroz bulunması
- Günlük yaşam üzerindeki etkisi
- Kullanılan ilaçlar
- Diğer hastalıklar
- Aile öyküsü
- Eşlik eden ateş, çarpıntı veya kilo değişikliği
- Ayaklarda uyuşma, ağrı veya güçsüzlük
- Daha önce uygulanan tedaviler
gibi bilgiler dikkate alınabilir. Primer plantar hiperhidrozla uyumlu tipik bir öykü varsa kapsamlı laboratuvar incelemeleri her kişide gerekli değildir.
Sekonder hiperhidrozdan şüphelenildiğinde kişinin belirtilerine göre;
- Kan şekeri
- Tiroid fonksiyon testleri
- Kan sayımı
- Böbrek ve karaciğer fonksiyonları
- Enfeksiyon veya hormonlarla ilişkili incelemeler
- Kullanılan ilaçların değerlendirilmesi
gibi tetkikler gündeme gelebilir.
Ayak Terlemesinde Terleme Testleri Gerekli midir?
Terlemenin dağılımını veya miktarını değerlendirmek amacıyla bazı özel yöntemler kullanılabilir.
Nişasta-iyot testi, aktif terleme bulunan bölgelerin belirginleşmesini sağlayabilir.
Gravimetrik ölçümde ise belirli bir süre içerisinde oluşan ter miktarı emici materyaller kullanılarak ölçülebilir.
Bu testler her kişide gerekli değildir.
Tedavi planlamasında çoğu zaman terlemenin günlük yaşam üzerindeki etkisi, başlangıç yaşı, dağılımı ve eşlik eden belirtiler ölçülen ter miktarından daha fazla bilgi sağlar.
Ayak Terlemesine Benzeyen Başka Durumlar Var mıdır?
Ayaklarda nemlilik veya rahatsızlık hissi her zaman primer plantar hiperhidroza bağlı olmayabilir.
Benzer yakınmalar;
ile ilişkili olabilir. Özellikle yalnızca bir ayağın terlemesi veya iki ayak arasında belirgin farklılık bulunması primer plantar hiperhidroz için tipik değildir.
Benzer yakınmalar;
- Sıcak hava
- Yoğun fiziksel aktivite
- Kapalı ve hava geçirmeyen ayakkabılar
- Sentetik veya nemi uzaklaştıramayan çoraplar
- Ateş ve enfeksiyon
- Kan şekeri düşüklüğü
- Tiroid hastalıkları
- Kullanılan bazı ilaçlar
- Otonom sinir sistemi hastalıkları
- Ayak mantarı
- Egzama
- Bakteriyel cilt enfeksiyonları
- Bazı sinir veya dolaşım sistemi sorunları
ile ilişkili olabilir. Özellikle yalnızca bir ayağın terlemesi veya iki ayak arasında belirgin farklılık bulunması primer plantar hiperhidroz için tipik değildir.
Ayak Terlemesi Tedavisi Nasıl Planlanır?
Ayak terlemesinde yaklaşım her kişi için aynı değildir.
Tedavi planlanırken;
Primer plantar hiperhidrozda genellikle daha az girişimsel yöntemlerden başlanır.
Değerlendirilebilecek yöntemler arasında;
Bir yöntemin yeterli olmaması doğrudan daha girişimsel bir yönteme geçilmesini gerektirmez. Tedavinin amacı ayakları mutlaka tamamen kuru hâle getirmek değil, terlemenin günlük yaşam ve cilt sağlığı üzerindeki etkisini azaltmaktır.
Tedavi planlanırken;
- Terlemenin primer veya sekonder olması
- Şiddeti
- Günlük yaşama etkisi
- Ayak cildinin durumu
- Eşlik eden mantar veya bakteriyel enfeksiyonlar
- Kullanılan ilaçlar
- Diğer hastalıklar
- Daha önce uygulanan yöntemler ve bunlara alınan yanıt
Primer plantar hiperhidrozda genellikle daha az girişimsel yöntemlerden başlanır.
Değerlendirilebilecek yöntemler arasında;
- Günlük ayak bakımı ve ortam düzenlemeleri
- Antiperspirantlar
- İyontoforez
- Bazı bölgesel ilaçlar
- Bazı ağızdan kullanılan ilaçlar
- Botulinum toksini uygulamaları
- Eşlik eden cilt hastalıklarının tedavisi
Bir yöntemin yeterli olmaması doğrudan daha girişimsel bir yönteme geçilmesini gerektirmez. Tedavinin amacı ayakları mutlaka tamamen kuru hâle getirmek değil, terlemenin günlük yaşam ve cilt sağlığı üzerindeki etkisini azaltmaktır.
Günlük Ayak Bakımı
Günlük bakım plantar hiperhidrozun temel mekanizmasını ortadan kaldırmaz. Ancak uzun süreli nemlenme, tahriş, kötü koku ve bazı cilt sorunlarının azaltılmasına yardımcı olabilir.
Destekleyici önlemler arasında;
Ayak pudraları nemin bir bölümünü emebilir ancak ter bezlerinin aktivitesini doğrudan azaltmaz ve hiperhidroz tedavisinin yerine geçmez.
Destekleyici önlemler arasında;
- Ayakların düzenli olarak temizlenmesi
- Özellikle parmak aralarının iyi kurulanması
- Islanan çorapların değiştirilmesi
- Ayakkabıların dönüşümlü kullanılması
- Ayakkabıların yeniden kullanılmadan önce kurumasına izin verilmesi
- Hava geçirgenliği uygun ayakkabıların tercih edilmesi
- Ayak cildinin yara, tahriş veya enfeksiyon açısından takip edilmesi
Ayak pudraları nemin bir bölümünü emebilir ancak ter bezlerinin aktivitesini doğrudan azaltmaz ve hiperhidroz tedavisinin yerine geçmez.
Çorap ve Ayakkabı Seçimi
Çorap ve ayakkabı seçimi terlemenin temel nedenini ortadan kaldırmaz ancak ayakların ne kadar süre nemli kaldığını etkileyebilir.
Çorapların teri ciltten uzaklaştırabilen ve yapılan aktiviteye uygun özellikte olması yararlı olabilir.
Pamuk teri emebilir ancak yoğun terlemede uzun süre ıslak kalabilir. Spor ve fiziksel aktivite için geliştirilen nem yönetimli kumaşlar bazı kişilerde daha işlevsel olabilir.
Ayakkabıda ise;
Ayakkabıda ise;
- Hava geçirgenliği
- Ayağa uygun genişlik
- İç tabanın çıkarılıp kurutulabilmesi
- Yapılan aktiviteye uygunluk
- Aynı ayakkabının sürekli kullanılmaması
Deodorant, Ayak Pudrası ve Antiperspirant Arasındaki Fark Nedir?
Bu ürünlerin görevleri birbirinden farklıdır. Ayak deodorantları temel olarak kokuyu azaltmaya veya maskelemeye yöneliktir. Ayak pudraları cilt ve ayakkabı içerisindeki nemin bir bölümünü emebilir. Antiperspirantlar ise ter kanallarını geçici olarak etkileyerek cilt yüzeyine ulaşan ter miktarını azaltmayı amaçlar. Ayak kokusu ve aşırı terleme bir arada görülebilir ancak aynı problem değildir.
Antiperspirantlar Ayak Terlemesinde Kullanılır mı?
Alüminyum tuzları içeren antiperspirantlar plantar hiperhidrozda değerlendirilebilecek ilk cerrahi dışı yöntemler arasındadır. Bu ürünler ter kanallarında geçici etki oluşturarak cilt yüzeyine ulaşan ter miktarını azaltmayı amaçlar. Kullanım sırasında;- yanma,
- kaşıntı,
- kızarıklık,
- kuruluk,
- soyulma,
- tahriş
İyontoforez Ayak Terlemesinde Nasıl Kullanılır?
İyontoforez, primer plantar hiperhidrozda sık değerlendirilen cerrahi dışı yöntemlerden biridir. Uygulama sırasında ayaklar su bulunan özel bölmelere yerleştirilir ve düşük düzeyli elektrik akımı uygulanır. Tedavi genellikle başlangıç döneminde daha sık tekrarlanır. Terleme azaldıktan sonra elde edilen etkinin korunması için uygulamalar daha seyrek aralıklarla sürdürülebilir. İyontoforezin etkisi kalıcı değildir ve uygulamalara ara verildiğinde terleme zaman içerisinde yeniden artabilir. Olası etkiler arasında;- karıncalanma,
- cilt kuruluğu,
- kızarıklık,
- tahriş,
- küçük çatlaklarda yanma veya ağrı
Bölgesel İlaçlar
Ter bezlerinin sinirsel uyarılmasını azaltmayı amaçlayan bazı bölgesel ilaçlardan hiperhidroz tedavisinde yararlanılabilir. Ayak tabanındaki deri diğer bazı vücut bölgelerine göre daha kalın olduğundan, farklı bölgelere yönelik kullanılan her ürün plantar hiperhidrozda aynı etkiyi göstermeyebilir. Bazı bölgesel antikolinerjik ürünlerle;- ciltte yanma,
- kızarıklık,
- kuruluk,
- tahriş
Ağızdan Kullanılan İlaçlar
Bazı antikolinerjik ilaçlar ter bezlerine ulaşan sinirsel uyarıyı azaltmak amacıyla sistemik olarak kullanılabilir. Bu ilaçlar yalnızca ayaklardaki değil, vücudun diğer bölgelerindeki terlemeyi de etkileyebilir. Olası yan etkiler arasında;- ağız kuruluğu,
- kabızlık,
- görme bulanıklığı,
- göz kuruluğu,
- idrar yapmada güçlük,
- kalp hızında değişiklik,
- sıcak ortamda vücut sıcaklığını düzenleme kapasitesinin azalması
Botulinum Toksini Ayak Terlemesinde Kullanılır mı?
Botulinum toksini, ter bezlerini uyaran sinir uçlarından gerçekleşen kimyasal iletimi geçici olarak azaltarak ter üretimini sınırlandırmayı amaçlar. Plantar hiperhidrozda seçilmiş durumlarda kullanılabilir. Ayak tabanında çok sayıda sinir ucu bulunduğundan uygulama diğer bazı bölgelere göre daha ağrılı olabilir. Etkisi kalıcı değildir. Sinir uçlarının fonksiyonu zaman içerisinde yeniden oluştuğunda terleme tekrar artabilir. Uygulama bölgesine bağlı olarak;- enjeksiyon ağrısı,
- morarma,
- geçici hassasiyet,
- yürürken rahatsızlık,
- geçici kas güçsüzlüğü veya hareket değişiklikleri
Ayak Cildindeki Sorunlar Ayrıca Tedavi Edilmeli midir?
Plantar hiperhidroz cildin uzun süre nemli kalmasına yol açabilir. Ancak terlemenin azaltılması mevcut mantar, bakteriyel enfeksiyon veya egzama gibi cilt sorunlarının kendiliğinden ortadan kalkacağı anlamına gelmez. Ayaklarda;- parmak aralarında belirgin çatlak,
- yaygın soyulma,
- sürekli kaşıntı,
- kızarıklık,
- kötü kokuyla birlikte cilt değişiklikleri,
- ağrılı yara,
- akıntı,
- şişlik,
- tırnaklarda renk veya şekil değişikliği
ETS Ayak Terlemesini Tedavi Eder mi?
Endoskopik torasik sempatik cerrahi, göğüs boşluğunda bulunan sempatik sinir yollarına yönelik bir cerrahi yöntemdir. Bu cerrahinin kullanım alanları esas olarak belirli üst vücut hiperhidroz türleriyle ilişkilidir. El terlemesi nedeniyle torasik sempatik cerrahi uygulanmış bazı kişilerde ayak terlemesinde de değişiklik görülebilir. Ancak ayak terlemesinin ameliyata nasıl yanıt vereceği güvenilir biçimde öngörülemez. Bu nedenle yalnızca plantar hiperhidrozun bulunması, torasik sempatik cerrahi için rutin bir gerekçe olarak kabul edilmez. Ayak terlemesini kontrol eden sempatik yollar ile göğüs içerisinde bulunan sempatik sinir seviyeleri anatomik olarak aynı değildir.Ayak Terlemesinde Cerrahinin Yeri Var mıdır?
İzole plantar hiperhidrozda cerrahi ilk basamak tedavi değildir. Güncel yaklaşımlarda öncelikle ter önleyici ürünler, iyontoforez ve uygun durumlarda diğer cerrahi dışı yöntemler değerlendirilir. Ayak terlemesine yönelik cerrahi yöntemler torasik ETS'den anatomik olarak farklı sinir bölgelerini ilgilendirebilir ve önemli otonomik, nörolojik ve diğer uzun dönem riskler taşıyabilir. Bu nedenle ayak terlemesine yönelik cerrahi işlemler rutin bir tedavi seçeneği olarak değerlendirilmez ve genel hiperhidroz tedavisinden ayrı bir cerrahi değerlendirme alanıdır.Ayak Terlemesi Tedaviden Sonra Tekrarlayabilir mi?
Ayak terlemesinde kullanılan cerrahi dışı yöntemlerin önemli bölümünün etkisi kalıcı değildir. Tedavi bırakıldığında veya etkinliği zamanla azaldığında terleme tekrar artabilir. Bu nedenle tedavi sonucunun değerlendirilmesinde yalnızca ayakların tamamen kuru olup olmadığına bakılmaz. Günlük yaşamın, yürüme ve spor konforunun, ayakkabı kullanımının ve cilt sağlığının ne ölçüde etkilendiği de dikkate alınır.Ne Zaman Tıbbi Değerlendirme Önemlidir?
Ayak terlemesi her zaman bir hastalık anlamına gelmez. Bununla birlikte aşağıdaki özelliklerden biri bulunduğunda terlemenin nedeninin değerlendirilmesi önem kazanır:- Terlemenin aniden başlaması
- Yalnızca bir ayağın etkilenmesi
- İki ayak arasında belirgin farklılık olması
- Gece uykusunda yoğun terleme görülmesi
- Terlemenin vücudun tamamına yayılması
- Ateş, çarpıntı, titreme veya açıklanamayan kilo değişikliğinin eşlik etmesi
- Yeni bir ilaç başladıktan sonra terlemenin ortaya çıkması
- Ayaklarda uyuşma, güçsüzlük veya belirgin renk değişikliği bulunması
- Tekrarlayan mantar veya bakteriyel enfeksiyon gelişmesi
- Ciltte yara, çatlak veya akıntı oluşması
- Terlemenin günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi
Ayak Terlemesi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Ayak terlemesi neden olur?
Ayak terlemesi sıcak hava, fiziksel aktivite, stres ve kapalı ayakkabı kullanımı gibi normal nedenlerle artabilir. Belirgin bir tetikleyici olmadan ortaya çıkan ve günlük yaşamı etkileyen yoğun terleme ise primer plantar hiperhidrozla ilişkili olabilir. Bazı hastalıklar ve ilaçlar da sekonder aşırı terlemeye neden olabilir.
Ayak terlemesi hangi hastalığın belirtisi olabilir?
Aşırı ayak terlemesi her zaman başka bir hastalığın belirtisi değildir. Ancak tiroid hastalıkları, kan şekeri bozuklukları, bazı enfeksiyonlar, hormonal değişiklikler, nörolojik durumlar ve bazı ilaçlar terlemeyi artırabilir. Özellikle yeni başlayan, tek taraflı veya gece devam eden terleme farklı nedenler açısından değerlendirilir.
Ayak terlemesi nasıl geçer?
Ayak terlemesi için tek bir yöntem bulunmaz. Yaklaşım terlemenin nedenine ve şiddetine göre değişir. Günlük ayak bakımı, ter önleyici ürünler ve iyontoforez ilk değerlendirilebilecek yöntemler arasındadır. Bazı durumlarda bölgesel veya ağızdan kullanılan ilaçlar ve botulinum toksini de gündeme gelebilir.
Ayak terlemesine ne iyi gelir?
Ayakların kuru tutulması, ıslanan çorapların değiştirilmesi, ayakkabıların dönüşümlü kullanılması ve uygun hava geçirgenliğine sahip ayakkabıların seçilmesi nem ve cilt sorunlarını azaltmaya yardımcı olabilir. Hiperhidrozun kendisinde ise antiperspirant veya iyontoforez gibi tıbbi yöntemler değerlendirilebilir.
Ayak terlemesi için hangi doktora gidilir?
Bölgesel aşırı ayak terlemesinde dermatoloji değerlendirmesi yapılabilir. Terlemenin tüm vücutta görülmesi, gece devam etmesi veya başka sistemik belirtilerle birlikte olması durumunda iç hastalıkları, endokrinoloji, nöroloji veya ilgili başka uzmanlık alanlarının değerlendirmesi gerekebilir. İzole ayak terlemesi için göğüs cerrahisi rutin ilk değerlendirme alanı değildir.
Gece ayak terlemesi neden olur?
Primer plantar hiperhidroz genellikle uyku sırasında azalır. Gece devam eden terleme sıcak ortam ve kullanılan giysiler gibi çevresel nedenlerin yanı sıra bazı ilaçlar, enfeksiyonlar, hormonal veya sistemik hastalıklarla ilişkili olabilir. Özellikle yeni başlayan yoğun gece terlemelerinde eşlik eden belirtiler önem taşır.
Soğuk ayak terlemesi neden olur?
Stres veya sempatik sinir sistemi aktivitesinin arttığı durumlarda kan damarlarında daralma ile ter bezlerinin uyarılması aynı anda gerçekleşebilir. Bu nedenle ayaklar soğuk hissedilirken terleme görülebilir. Ancak sürekli veya tek taraflı soğukluk, renk değişikliği, ağrı ya da uyuşma varsa farklı dolaşımsal veya nörolojik nedenler de değerlendirilir.
Ayak terlemesi mantar yapar mı?
Ayak terlemesi doğrudan mantar enfeksiyonu değildir. Ancak ayakların uzun süre sıcak ve nemli kalması mantarların çoğalmasını kolaylaştırabilir. Parmak aralarında kaşıntı, soyulma, kızarıklık veya çatlama gibi belirtilerin bulunması durumunda mantar ve diğer cilt hastalıkları açısından değerlendirme gerekebilir.
Ayak terlemesi ve ayak kokusu aynı şey midir?
Hayır. Terin kendisi genellikle belirgin kokulu değildir. Ayak kokusu, terin ciltte ve ayakkabı içerisinde bulunan mikroorganizmalarla etkileşmesi sonucunda gelişebilir. Aşırı terleme koku oluşmasını kolaylaştırabilir ancak her plantar hiperhidroz vakasında kötü koku görülmez.
El ve ayak terlemesi neden birlikte görülür?
Avuç içleri ve ayak tabanlarındaki ter bezleri sempatik sinir sistemi tarafından benzer biçimde etkilenir. Bu nedenle primer hiperhidrozu bulunan bazı kişilerde eller ve ayaklar birlikte terleyebilir. Bu durum palmoplantar hiperhidroz olarak adlandırılabilir ve sıklıkla çocukluk veya ergenlik döneminde başlar.
Bilgilendirme Notu: Bu internet sayfasında yer alan bilgiler toplumun sağlık konusunda bilgilendirilmesi amacıyla hazırlanmıştır. İçerik kişisel tanı koyma, belirli bir tedaviyi önerme veya tıbbi muayenenin yerine geçme amacı taşımaz. Tanı ve tedavi yaklaşımları kişinin klinik bulguları ve genel sağlık durumuna göre değişebilir. Kişisel sağlık durumunuzla ilgili hekiminize danışınız.
